էսսեագրության ուղեցույց (առարկայական և ինտեգրված)-7-9-րդ դասարանների համար

Էսսեի գնահատման ռուբրիկ (սանդղակաշար)

Համապատասխան էսսեին կից տեղադրել ձեր բլոգում կատարված առաջադրանքի հղումը, /այն էսսեների, որոնք արդեն գրված է/:

1․  Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, թեմա՝ Մուրացան «Առաքյալը» Կրթության նվիրյալը

Մուրացան, «Առաքյալը»․ կրթության նվիրյալը

Հայ գրականության մեջ կարևոր տեղ ունի Մուրացանը, որի ստեղծագործությունները արտացոլում են հայ ժողովրդի պատմությունը, ազգային ցավն ու պայքարը։ Նրա «Առաքյալը» ստեղծագործությունը պատմում է մի մարդու մասին, որը իր կյանքը նվիրում է կրթության տարածմանը և ժողովրդի լուսավորմանը։

19-րդ դարը հայ ժողովրդի համար ծանր ժամանակաշրջան էր։ Հայաստանը բաժանված էր տարբեր տերությունների միջև, իսկ արևմտյան հայությունը գտնվում էր Օսմանյան կայսրությունի տիրապետության տակ։ Այդ տարիներին հայ ժողովուրդը զրկված էր բազմաթիվ իրավունքներից, կրթական հնարավորությունները սահմանափակ էին, և շատ գյուղերում դպրոցներ չկային։ Ժողովուրդը հաճախ մնում էր անգրագետ, ինչն էլ ավելի էր դժվարացնում ազգային ինքնության պահպանումը։

Այս պայմաններում մեծ դեր ունեցան այն մարդիկ, որոնք իրենց վրա վերցրին կրթության տարածման գործը։ «Առաքյալը» պատմում է հենց այդպիսի նվիրյալ մարդու մասին, որը շրջում է գյուղերով, փորձում է դպրոցներ բացել, երեխաներին կրթել և նրանց մեջ արթնացնել ազգային գիտակցություն։ Նրա համար կրթությունը միայն գիտելիք տալ չէ, այլ նաև հայրենիքի նկատմամբ սեր և պատասխանատվություն սերմանել։

Պատմական տեսանկյունից այդպիսի գործիչները իսկապես գոյություն են ունեցել։ Նրանք հաճախ վտանգի տակ էին դնում իրենց կյանքը, քանի որ իշխանությունները միշտ չէ, որ բարենպաստ էին վերաբերվում ազգային կրթությանը։ Այնուամենայնիվ, հայ մտավորականությունը համոզված էր, որ ժողովրդի փրկության ճանապարհը կրթությունն է։ Դպրոցների բացումը, գրքերի հրատարակումը և ազգային գաղափարների տարածումը մեծ նշանակություն ունեցան հետագա ազատագրական շարժումների համար։

«Առաքյալը» ստեղծագործության հերոսը մարմնավորում է այդ գաղափարը։ Նա հավատում է, որ եթե ժողովուրդը կրթված լինի, կկարողանա պաշտպանել իր իրավունքներն ու պահպանել իր մշակույթը։ Նրա նվիրվածությունը, համառությունն ու հավատը ցույց են տալիս, թե որքան կարևոր է կրթության դերը ժողովրդի կյանքում։

Այսպիսով, Մուրացանի «Առաքյալը» ոչ միայն գրական ստեղծագործություն է, այլ նաև պատմական ժամանակաշրջանի արտացոլում։ Այն հիշեցնում է, որ կրթությունը եղել և մնում է ազգի առաջընթացի հիմնական ուժը, իսկ կրթության նվիրյալ մարդիկ՝ իսկական առաքյալներ իրենց ժողովրդի համար։

2․ Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, թեմա՝  «Թմկաբերդի առումը» Այծեմնիկ

3․ Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, թեմա՝  «Արշակ Երկրորդ և Գագիկ Երկրորդ Բագրատունի» 

4․  Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, թեմա՝ «Առաքյալը» Մադրասի խմբակ

5․  Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, թեմա՝ «Հայկ և Բել» — «Ազատություն»

6․ Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, թեմա՝ «Սասունցի Դավիթ», Ատրպատականի ճակատամարտ

7․ Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, թեմա՝ «Իտալացի աղջկա երգը», Փառանձեմ թագուհի

8․ Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, թեմա՝ «Մամփրե արքա-հայ գրերի գյուտը»

9․ Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, թեմա՝ «Նռնենիներ-սփյուռքահայություն»

10․Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, թեմա՝  «Պատանեկություն-գաղթականության վիճակը»

11․ Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, թեմա՝ «Խենթը-անգրագիտության վերացում»

12․ Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, թեմա՝  «Խենթը-Բայազեդ»։ 

Հայ գրականության մեջ կարևոր տեղ ունի Րաֆֆիի ստեղծագործությունը՝ «Խենթը»; Բայազետը կարևոր սահմանային քաղաք էր, որը ռազմավարական նշանակություն ուներ։ Այն հաճախ դարձել է ռուս-թուրքական պատերազմների թատերաբեմ։ Ռուս-թուրքական պատերազմի ընթացքում Բայազետը մեծ փորձությունների միջով անցավ։ Քաղաքը պաշարվեց, բնակիչները հայտնվեցին սովի և վտանգի մեջ։ Այս պատմական իրադարձությունները մեծ ազդեցություն ունեցան հայ ժողովրդի ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման վրա։

Վեպում «Խենթ» կոչվող հերոսը իրականում խենթ չէ։ Նա այն մարդն է, ով ամենից շատ է ցավում իր ժողովրդի վիճակի համար և պատրաստ է պայքարել ազատության համար։ Նրա կերպարը խորհրդանշում է այն մարդկանց, որոնք իրենց ժամանակի համար անհասկանալի էին թվում, որովհետև համարձակորեն բարձրաձայնում էին ճշմարտությունը։ Այդպիսի մարդկանց հաճախ անվանում էին «խենթ», բայց իրականում նրանք հայրենասեր էին։

Պատմական առումով ստեղծագործությունը ցույց է տալիս, թե ինչ ծանր պայմաններում էին ապրում հայերը արևմտյան Հայաստանում։ Նրանք չունեին ինքնավարություն, չէին կարող ազատ զարգանալ և մշտապես վտանգի մեջ էին։ Սակայն նույնիսկ այդ պայմաններում ձևավորվում էր ազատության գաղափարը։ Ժողովուրդը սկսում էր հասկանալ, որ միայն միասնական պայքարով կարող է պաշտպանել իր իրավունքները։

Այսպիսով, «Խենթը-Բայազեդ» թեման կարևոր է ոչ միայն գրական, այլև պատմական տեսանկյունից։ Այն ներկայացնում է հայ ժողովրդի անցած դժվար ճանապարհը, նրանց պայքարը և ազատության հանդեպ հավատը։ Վեպը փոխանցում է այն միտքը, որ նույնիսկ ամենածանր ժամանակներում պետք է սիրել հայրենիքը և պատրաստ լինել պաշտպանելու այն։

13․  Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, թեմա՝ «Տիգրան և Աժդահակ»։ Երվանդական Հայաստան 

14․  Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, թեմա՝ «Սպիտակ ձին», «Առաջին աշխարհամարտ»

15․Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, թեմա՝ «Թմկաբերդի առումը»-Նադիր շահ 

16․Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, թեմա՝  Պետրոս Գետադարձ, «Զաբուղոն»

17․Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, թեմա՝ «Քելե, լաո», Ազգային զարթոնքը

18․Գրականություն, Հայաստանի պատմություն, 9-րդ դասարան, «Խենթը», Արամ Մանուկյան

«Խենթը» և Արամ Մանուկյանը․ ազգային զարթոնքի ոգին

Հայ ժողովրդի պատմությունը լի է հերոսական պայքարներով և ազատության ձգտմամբ։ Այդ պայքարի գաղափարը հզոր կերպով արտահայտված է Րաֆֆիի «Խենթը» վեպում։ Թեև ստեղծագործությունը գրվել է 19-րդ դարում, այն մեծ ազդեցություն է ունեցել նաև հետագա սերունդների վրա և ոգեշնչել է ազգային-ազատագրական պայքարի գործիչներին։

«Խենթը» վեպի գլխավոր գաղափարը հայրենիքի ազատագրությունն է։ Վեպի հերոսները հավատում էին, որ հայ ժողովուրդը պետք է ինքնուրույն կերտի իր ճակատագիրը և չհաշտվի օտար տիրապետության հետ։ Այդ գաղափարները իրական կյանքում մարմնավորվեցին 20-րդ դարի սկզբին, երբ հայ ժողովուրդը կանգնած էր ծանր փորձությունների առաջ։

Այդ պատմական շրջանում առանձնացավ Արամ Մանուկյանը։ Նա հայ ազգային-ազատագրական շարժման կարևոր առաջնորդներից էր։ 1918 թվականին, երբ թուրքական զորքերը մոտենում էին Երևանին, հայ ժողովուրդը վտանգի առաջ էր կանգնած։ Արամ Մանուկյանը կազմակերպեց Երևանի պաշտպանությունը, համախմբեց ժողովրդին և կարողացավ ոգևորել նրանց պայքարի համար։

Նրա գործունեությունը մեծ դեր ունեցավ հատկապես Սարդարապատի ճակատամարտի օրերին։ Այդ հաղթանակը փրկեց հայ ժողովրդին լիակատար կործանումից և հնարավորություն տվեց հռչակելու Հայաստանի Հանրապետությունը։ Արամ Մանուկյանը համարվում է Առաջին Հանրապետության հիմնադիրներից մեկը և ներքին գործերի նախարարն էր։

Եթե համեմատենք «Խենթը» վեպի գաղափարները և Արամ Մանուկյանի գործունեությունը, կտեսնենք նույն ոգին՝ հավատ հայրենիքի ուժին, պայքարի պատրաստակամություն և ազգային միասնություն։ Վեպի հերոսները երազում էին ազատ Հայաստան, իսկ Արամ Մանուկյանը գործով մոտեցրեց այդ երազանքի իրականացումը։

Այսպիսով, «Խենթը» միայն գրական ստեղծագործություն չէ, այլ ազգային գաղափարների արտահայտություն։ Իսկ Արամ Մանուկյանը այն պատմական գործիչն է, ով այդ գաղափարները վերածեց իրական պայքարի և պետականության ստեղծման։