Հոկտեմբերի 19-23 առաջադրանքների փաթեթ

Մնացորդով բաժանում: Մնացորդով բաժանման ստուգում։

1․ Կատարի՛ր մնացորդով բաժանումը, ապա ստուգիր ճիշտ ես կատարել այն։

Օրինակ՝ 17։3=5(2մն․)

						Ստուգում
	–	1	7	3			3×5+2=15+2=17
		1	5	5
			2

48:7=

	–	4	8	7						Ստուգում՝	6×7+6=42+6=48
		4	2	6
			6

35:2=

	–	3	5	2						Ստուգում՝	17×2+1=34+1=35
		2		1	7
		1	5
		1	4
			1

43:7=

	–	4	3	7						Ստուգում՝	6×7+1=42+1=43
		4	2	6
			1

59:7=

	–	5	9	7						Ստուգում՝	7×8+3=56+3=59
		5	6	8
			3

67:13=

	–	6	7	1	3					Ստուգում՝	5×13+2=65+2=67
		6	5	5
			2

835:4=

	–	8	3	5	4						Ստուգում՝	208×4+3=832+3+835
		8			2	0	8
	–		3	5
			3	2
				3

820:7=

	–	8	2	0	7						Ստուգում՝	117×7+1=819+1=820
		7			1	1	7
	–	1	2
			7
			5	0
			4	9
				1

940:13=

	–	9	4	0	1	3					Ստուգում՝	72×13+4=936+4=940
		9	1		7	2
	–		3	0
			2	6
				4

537:6=

	–	5	3	7	6						Ստուգում՝	89×6+3=534+3=537
		4	8		8	9
	–	0	5	7
			5	4
				3

Մնացորդով բաժանում 10-ի 100-ի 1000-ի վրա

1․ Կատարեք տրված բաժանումները:

• 905:10=90(5մն.)
• 560:100=5(60մն.)
• 8701:1000=8(701մն.)
• 704:10=70(4մն.)
• 601:10=60(1մն.)
• 760:100=7(6մն.)
• 940:100=9(4մն.)
• 9701:1000=9(701մն.)
• 5604:1000=5(604մն.)

Կրկնություն

Կատարի՛ր գումարումը և ստուգի՛ր հանումով

45871+12311

									Ստուգում՝
+	4	5	8	7	1						–	5	8	1	8	2
	1	2	3	1	1							1	2	3	1	1
	5	8	1	8	2							4	5	8	7	1

Կատարի՛ր հանումը և ստուգի՛ր գումարումով

78411-3497

									Ստուգում՝
–	7	8	4	1	1						+	7	4	9	1	4
		3	4	9	7								3	4	9	7
	7	4	9	1	4							7	8	4	1	1

Կատարի՛ր բազմապատկում և ստուգի՛ր բաժանումով

1238=

									Ստուգում՝
x			1	2	3					–	9	8	4	8
					8						8			1	2	3
			9	8	4					–	1	8
											1	6
										–	0	2	4
												2	4
													0

Կատարի՛ր բաժանում և ստուգի՛ր բազմապատկումով.

 844:4=

									Ստուգում՝
–	8	4	4	4								2	1	1
	8			2	1	1					x			4
–	0	4										8	4	4
		4
–		0	4
			4
			0

Մաս առաջին

Յուլիսիս Մաքոլին շատ վաղ արթնացավ և արևի տակ առաջին ճառագայթների տակ թռչկոտելով գնաց կով ունեցող հարևանի բակի ուղղությամբ։ Բակ հասնելով, Յուլիսիսը տեսավ կովը։ Փոքրիկ տղան կանգնեց և երկար դիտում էր։ Վերջապես կովատերը դուրս եկավ տնակից՝ ձեռքին մի դույլ և մի աթոռակ։ Մարդը մոտեցավ կովին և սկսեց կթել։ Յուլիսիսը ավելի մոտեցավ և կանգնեց մարդու ճիշտ ետևը։ Եվ, որովհետև դեռևս լավ չէր տեսնում, նա ծունկի եկավ համարյա կովի տակ։ Մարդը տղային տեսավ, բայց ոչինչ չասաց։ Նա շարունակեց կթել։ Իսկ կովն ահա շրջվեց և նայեց Յուլիսիսին, Յուլիսիսն էլ նայեց կովին։ Ըստ երևույթին, կենդանուն դուր չեկավ տղայի այդքան մոտ լինելը։ Յուլիսիսը ելավ կովի տակից, հեռացավ և շարունակեց դիտել։ Կովը իր հերթին նայում էր Յուլիսիսին այնպես, որ փոքրիկ տղան հասկացավ, որ իրենք բարեկամացան։

Տուն վերադառնալու ճանապարհին Յուլիսիսը կանգ առավ դիտելու, թե ինչպես է մյուս հարևանը ամբար շինում։ Այդ մարդը շատ բարձրահասակ էր, նյարդային և անհամբեր. նա չպետք է ձեռնարկեր այդպիսի աշխատանք։ Նա կատաղությամբ էր աշխատում, ամեն տեսակ սխալներ թույլ տալիս, Յուլիսիսը դիտում էր նրան ու ոչինչ չէր հասկանում։

Յուլիսիսը Սանթա Կլարա պողոտա վերադարձավ ճիշտ այն ժամանակ, երբ միստր Արենան հեծանիվով աշխատանքի էր գնում։ Մերի Արենան դռնից ձեռքով հրաժեշտ տվեց հորը և տուն մտավ։

Շաբաթ էր, Իթաքայի դպրոցականների ամենասիրելի օրը։ Փոքր- ինչ հեռու գտնվող մի տնից դուրս եկավ ութ֊ինը տարեկան մի տղա։ Յուլիսիսը ձեռքով ողջունեց այդ տղային և տղան պատասխանեց։ Այդ տղան Լայոնել Քեբոտն էր, որին թեև հարևանները հիմար էին համարում, սակայն մարդկային մի մեծ էակ էր, հավատարիմ, բարի և վեհանձն։ Մի պահ հետո Լայոնելը նորից նայեց Յուլիսիսին և, չիմանալով անելիքը, դարձյալ ձեռքով ողջունեց։ Յուլիսիսը պատասխանեց։ Այսպես այդ փոխադարձ ողջույնը շարունակվեց կանոնավոր ընդմիջումներով, մինչև որ Արայի մթերային խանութի կողքի տնից դուրս եկավ Օգյուստ Գոթլիբը։

Օգին թաղի երեխաների առաջնորդն էր դարձել այն օրվանից, ինչ Հոմեր Մաքոլին, տասներկու տարեկան դառնալով, հրաժարվել էր այդ դիրքից։ Նոր առաջնորդը նայեց շուրջը, տեսնելու համար, թե հետևորդներից ովքեր են ներկա։ Նա ահամարհեց Լայոնելին՝ իբրև հիմարի և Յուլիսիսին՝ իբրև փոքրի, սակայն ողջունեց երկուսին էլ։ Ապա գնաց փողոցի կենտրոնը և սուլեց՝ լրագրավաճառ տղաներին հատուկ ոճով։ Դա մի զիլ սուլոց էր շատ հեղինակավոր, խիստ հրամայական ու անպայմանորեն վճռական։ Օգին սպասեց այն մարդու վստահությամբ, որը գիտե, թե ինչ է անում և ինչ արդյունքի պիտի հասնի։ Անմիջապես լուսամուտներ բացվեցին և պատասխան սուլոցներ լսվեցին։ Շուտով մի խումբ երեխաներ վազելով եկան փողոցի անկյունը։ Մի քանի րոպեում խումբը հավաքված էր։ Օգի Գոթլիբը՝ առաջնորդը, Նիքի Փալոդան, Ալֆ Ռայֆը և Շեկ Մանուկյանը։

— Ո՞ւր եք գնում, Օգի,— ասաց Նիքին։

— Գնում ենք տեսնելու, թե Հենդերսոնի ծիրանները հասե՞լ են,— ասաց Օգին։

— Ես կարո՞ղ եմ գալ, Օգի,— հարցրեց Լայոնելը։

— Արի, Լայոնել,— ասաց Օգին,— եթե հասած լինեն, մի քիչ կգողանա՞ս։

— Գողանալը մեղք է,— ասաց Լայոնելը։

— Ճիշտ է, բայց դա չի վերաբերում ծիրաններին,— հանդիսավոր ասաց Օգին,— իսկ դու, Յուլիսիս,— ասաց նա,— գնա տուն։ Սա փոքր տղաների գործը չէ։ Վտանգավոր է։

Յուլիսիսը երեք քայլ հեռացավ, կանգնեց և դիտեց։ Նա վիրավորված չէր Օգիի հրամաններից։ Նա հասկանում էր օրենքը։ Նա պարզապես դեռ պետք եղածին չափ մեծ չէր։ Նա թեև ուզում էր հարգել օրենքը, բայց չէր կարողանում դիմանալ խմբի մեջ լինելու ցանկությանը։

Մաս երկրորդ

Տղաները շարժվեցին դեպի Հենդերսոնի այգին։ Փոխանակ փողոցներով ու մայթերով գնալու, նրանք անցնում էին դատարկ բակերով, մագլցում էին ցանկապատերի վրայով։ Նրանք ուզում էին այդտեղ հասնել դժվարին, արկածախնդրական ճանապարհով։ Որոշ հեռավորությունից նրանց հետևում էր Յուլիսիսը։

— Հասած ծիրանը աշխարհի ամենահամեղ միրգն է,— ասաց Օգին իր խմբի անդամներին։

— Մի՞թե ծիրանը մարտին է հասնում,— հարցրեց Նիքի Փալոդան։

— Նախ, համարյա թե ապրիլն է,— ասաց Օգին,— և երկրորդ, վաղահաս ծիրանը շատ կարճ ժամանակում հասնում է, եթե արև է լինում։

— Վերջերս անձրև էր գալիս,— ասաց Ալֆ Ռայֆը։

— Քո կարծիքով, որտեղի՞ց է ծիրանը սնունդ առնում,— ասաց Օգին,— ջրից և անձրևից։ Ծիրանի համար անձրևը նույնքան անհրաժեշտ է, որքան արևը։

— Ցերեկը՝ արև, գիշերը՝ անձրև,— ասաց Շեկ Մանուկյանը,— տաքացրու և ջուր տուր։ Ես գրազ կգամ, որ այդ ծառի վրա բազմաթիվ հասած ծիրաններ կլինեն։

— Երանի այդպես լինի,— ասաց Ալֆ Ռայֆը։

— Ծիրանների համար դա դեռ շատ շուտ է,– ասաց Նիքի Փալոդան։— Անցյալ տարի հունիսին հազիվ հասան։

— Դա անցյալ տարի էր,— ասաց Օգին,— այս տարին ուրիշ է։

Շուրջ հարյուր մետր հեռավորության վրա տղաները կանգնեցին՝ հիանալու համար այդ հռչակավոր ծիրանի ծառով, որը ամբողջությամբ կանաչ էր, գեղեցիկ, շատ հին՝ շատ մեծ։ Այն կանգնած էր Հենդերսոնի բակի անկյունում։ Տասը տարի էր, ինչ թաղի տղաները հարձակվում էին ծերուկ Հենդերսոնի ծիրանի ծառի վրա։ Հին, կիսաքանդ տան մեջ միստր Հենդերսոնը ամեն գարնան ուրախ անհամբերությամբ սպասում էր նրանց գալուն, միշտ գոհացնելով մանուկներին, որովհետև երևում էր վերջին րոպեին ու, վախեցնելով, փախցնում էր նրանց։ Եվ հիմա էլ լուսամուտի վարագույրի ետևից, միստր Հենդերսոնը գլուխը բարձրացրեց գրքից.

— Օհո՜, մի տեսեք,— ասաց նա ինքն իրեն։— Մարտի մեջ, համարյա ձմռանը, ծիրան գողանալու են գալիս։ Մի սրանց նայեցեք։— Նա նորից նայեց տղաներին, շշնջալով, կարծես թե ինքը դրանցից մեկը լիներ։— Գալիս են ծերուկ Հենդերսոնի ծառից ծիրան գողանալու,— ասաց նա։— Ահա, գալիս են, կամացուկ մոտենում են, հա, հա,— ծիծաղեց նա,– մի դրանց նայիր, նայիր այդ պուճուրին։ Հավատացնում եմ՝ չորս տարեկանից մեծ չի լինի։ Նորելուկ է։ Եկեք, եկեք, մոտեցեք իմ հրաշալի ծառին։ Եթե կարողանայի այս պահին ձեզ համար ծիրանները հասցնել, անպայման կանեի…

Միստր Հենդերսոնը դիտում էր, թե ինչպես Օգին հրահանգում, ուղղություն էր տալիս տղաներին, առաջնորդում էր հարձակումը։ Տղաները աչալրջությամբ շրջապատեցին ծառը։ Նրանց սրտերում վախի ու հույսի խառնուրդ կար։ Եթե նույնիսկ ծիրանները խակ լինեին, գործի էությունը չէր փոխվում, նշանակություն չուներ՝ իրենք հասած ծիրանի գողության էին եկել, թե՝ խակ։ Իհարկե, լավ կլիներ, որ ծիրանները հասած լինեին։ Նրանք վախենում էին Հենդերսոնից, վախենում էին մեղքից, բռնվելու վտանգից և հանցանքից, վախենում էին, որ մի քիչ շատ են եկել, և ծիրանները կարող են խակ լինել։

— Գուցե տանը չէ, Օգի,– շշնջաց Նիքի Փալոդան, երբ տղաները համարյա հասել էին ծառին։

— Տանն է,— ասաց Օգին,— նա միշտ տանն է։ Պարզապես թաքնվում է։ Դա ծուղակ է։ Նա ուզում է մեզ բռնել։ Բոլորդ ուշադիր եղեք։ Դժվար է ասել, թե նա որտեղ կլինի։ Իսկ դու, Յուլիսիս, անմիջապես տուն գնա։

Մաս երրորդ

Յուլիսիսը հնազանդությամբ երեք քայլ ետ գնաց և կանգնեց դիտելու արտասովոր մենամարտը արտասովոր ծառի հետ։

— Հասա՞ծ են, Օգի,— ասաց Շեկը,— ինչ-որ դեղնավուն բան տեսնո՞ւմ ես։

— Միայն կանաչ,— պատասխանեց Օգին։— Դրանք տերևներ են։ Ծիրանները տակն են լինում։ Բոլորդ հանգիստ մնացեք։ Որտե՞ղ է Լայոնելը։

— Ես այստեղ եմ, — շշնջաց Լայոնելը։ Նա սարսափելի վախեցել էր։

— Լավ,— ասաց Օգին,— պատրաստ եղեք։ Հենց որ ծերուկ Հենդերսոնին տեսնեք, փախեք։

— Իսկ որտե՞ղ է նա,— ասաց Լայոնելը այնպես, կարծես Հենդերսոնը կարող էր անտեսանելի լինել և կամ նապաստակից ոչ մեծ մի բան, որը կարող է խոտերի միջից հանկարծ վրա ցատկել։

— Ի՞նչ է նշանակում որտեղ է,— ասաց Օգին,— նա հավանաբար տանն է, բայց երբեք չի կարելի հասկանալ Հենդերսոնին։ Կարող է թաքնված լինել դրսում, ինչ-որ տեղ, սպասելով, որ մեզ անակնկալի բերի։

— Դո՞ւ ես ծառը բարձրանալու, Օգի,— հարցրեց Ալֆ Ռայֆը։

— Հապա էլ ո՞վ,— ասաց Օգին,— իհարկե ես, բայց նախ գոնե տեսնենք ծիրանը հասա՞ծ է։

— Հասած թե խակ,— ասաց Շեկ Մանուկյանը,— մենք պետք է գոնե մի քանի հատ գողանանք։

— Անշուշտ,— ասաց Օգին։— Անշուշտ պետք է գողանանք։ Իսկ եթե հասած է, պետք է շատ գողանանք։

— Իսկ վաղը, կիրակնօրյա դպրոցում, ի՞նչ պետք է ասես, Օգի,— հարցրեց Լայոնելը։

— Ծիրան գողանալը այն գողությունը չէ, որ գրված է Ավետարանում,— ասաց Օգին։— Դա ուրիշ բան է։

— Այդ դեպքում ինչո՞ւ ես վախենում,— հարցրեց Լայոնելը։

— Ո՞վ է վախենում,— ասաց Օգին։— Մենք պետք է պարզապես զգույշ լինենք և վերջ։ Ինչո՞ւ բռնվենք, երբ կարող ենք փախչել։

— Ես ոչ մի հասած ծիրան չեմ տեսնում,— ասաց Լայոնելը։

— Դու ծառը տեսնում ես, չէ՞,— հարցրեց Օգին։

— Ծառը շատ լավ տեսնում եմ,— ասաց Լայոնելը,— բայց միայն այդքանը։ Պարզապես մի մեծ ծառ է, ամբողջությամբ կանաչ։ Բայց, իրոք, շատ գեղեցիկ ծառ է, այնպես չէ՞, Օգի։

Խումբն արդեն ծառի տակ էր։ Յուլիսիսը, մի քիչ հեռվից, հետևում էր նրանց։ Նա բոլորովին չէր վախենում։ Նա ամենևին բան չէր հասկանում, բայց վստահ էր, որ սա շատ կարևոր գործ է՝ և կապված ծառի հետ, և ծիրանի։ Տղաները ուսումնասիրեցին ծիրանենու ճյուղերը, որոնք կանաչ էին, մատղաշ տերևներով։ Ծիրանները բոլորն էլ փոքր էին, շատ խակ և հավանաբար շատ պինդ։

— Դեռ չեն հասել,— ասաց Ալֆ Ռայֆը։

— Ճիշտ է,— ընդունեց Օգին։— Ինձ թվում է, որ մի քանի օր էլ պետք է սպասել։ Գուցե հաջորդ շաբաթ։

— Հաջորդ շաբաթ, անպայման,— ասաց Շեկը։

— Բայց շատ առատ է,— ասաց Օգին։

— Մենք չենք կարող դատարկ ձեռքով վերադառնալ, Օգի,— ասաց Շեկը։— Գոնե մի հատ պիտի քաղենք, խակ թե հասած, գոնե մի հատ, անպայման։

— Օ քեյ,— ասաց Օգին: — Ես մի հատ կքաղեմ, իսկ դուք պատրաստ եղեք փախչելու։— Օգին թռավ, կախվեց մի ցածր ճյուղից։ Խումբը, միստր Հենդերսոնը և Յուլիսիսը հետևում էին նրան հիացումով, զարմանքով և հափշտակությամբ։ Այդ պահին միստր Հենդերսոնը տնակից դուրս եկավ ու կանգնեց աստիճանների վրա։ Բոլոր տղաները ճնճղուկների երամի նման շաղ եկան։

— Օգի՜,— բղավեց Շեկ Մանուկյանը,— Հենդերսոնը։

Ինչպես վախեցած օրանգուտանգը ջունգլիում, Օգին ծառի վրայից նայեց շուրջը, կախվեց մի ճյուղից և իրեն ցած գցեց։ Նա վազել սկսեց ոտքը դեռ գետնին չառած։ Բայց նկատելով Յուլիսիսին, հանկարծ կանգ առավ և գոռաց տղայի վրա.

— Յուլիսի՛ս, վազի՛ր, փախի՛ր։

Սակայն Յուլիսիսը տեղից չշարժվեց։ Նա ոչինչ չէր հասկանում։ Օգին ետ դարձավ, վազեց դեպի տղան, գրկեց նրան ու ետ վազեց, իսկ Հենդերսոնը նայում էր։ Երբ տղաները անհայտացել էին, ու ամեն ինչ նորից խաղաղվել էր, ծերունին ժպտաց, նայեց ծառին։ Հետո շրջվեց ու տուն մտավ։

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Պատմվածքից դո՛ւրս գրիր անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:
   1. ամբար-Զանազան մթերքներ պահելու շենք կամ դրա մի մասը, շտեմարան
   2. վեհանձն-Գոռոզ, մեծամիտ, գոռոզամիտ
   3. մատղաշ-Նոր բուսած, նորածիլ, նորաբույս
   4. աչալուրջ-Զգոն, ուշադիր
   5. առատ-Մեծ քանակությամբ, շատ
   6. հափշտակել-Բռնի ուժով գրավել
2. Մուգ գույնով նշված հատվածները բացատրի՛ր (բանավոր):
3. Բլոգումդ գրի՛ր կարծիք պատմվածքի մասին: Քո կարծիքով տղաների արարքը գողությո՞ւն էր:
   1. Ծիրանի ծառը հեքիաթում ամենափոքրը Յուլիսիսն էր: Իսկ մեծ տղաները կարծում էին, թե Լայոնը հիմար էր,բայց նա շատ բարի տղա էր: Ինձ շատ դուր եկավ հեքիաթը, հատկապես այն պահը, որ Հենդերսոնը տղաների վրա չբարկացավ և ժպտալով մտավ տուն: Ինձ համար դա գողություն չէր համարվում,որովհետև ծառի տերը տեղյակ էր,որ իր ծառի վրայից ծիրան են քաղելու:
4. Վերնագրի՛ր պատմվածքի երեք մասերը: Մաս 1- Յուլիսիսը և կովը, Մաս 2- Տղաների արկածները, Մաս 3- Բարի Հենդերսոնը:
5. Բլոգումդ պատմի՛ր ընկերներիդ հետ իրականացրած ամենատպավորիչ արկածներից մեկի մասին:
6. Գրի՛ր նշված բառերի հոմանիշները՝ ամբար,առաջնորդ, վճռական, հնազանդ, հռչակավոր :
   1. ամբար-մառան,առաջնորդ-ղեկավար,վճռական-համառ,հնազանդ-ենթարկվող,հռչակավոր-անվանի
7. Գրի՛ր նշված բառերի հականիշները՝ վեհանձն, վճռական, հնազանդ, մատղաշ, խակ : վեհանձն-ստոր,վճռական-անվճռական,հնազանդ-անհնազանդ,մատղաշ-հասուն,խակ-հասած:

Լրացնել բաց թողնված բառերը՝

Այս մայրցամաքը  Աֆրիկա են անվանել հին հռոմեացիները՝ տեղաբնիկ «աֆարիկ» ցեղի անունով:  Ըստ զբաղեցրած տարածքի՝ Աֆրիկան երկրագնդի երկրորդ մայրցամաքն է՝ Եվրասիայից հետո:

Սահարան  աշխարհի ամենամեծ անապատն է:

Նեղոսը  աշխարհի ամենաերկար գետն է:

Աֆրիկյան սավաննաներում բնակվում են ռնգեղջյուր, ընձուղտ, զեբր ու բորենի, կենդանիների արքան՝առյուծը և ցամաքային ամենախոշոր կենդանին՝ աֆրիկյան փիղը:

Առաջադրանք 2

Հյուսիսային Ամերիկա
Լրացնել բաց թողնված բառերը՝

Հյուսիսային Ամերիկան մեծությամբ երրորդ մայրցամաքն է: Այնտեղ կա 3 խոշոր պետություն՝ ԱՄՆ, Կանադա, Մեքսիկա:

Այս խոշոր մայրցամաքում ավելի քան 20 երկիր կա։ Ամենամեծ պետությունը Կանադան է: Ամենամեծ քաղաքը Մեխիկոն է: Ամենաբարձր լեռնագագաթը Մաք Քինլին է, գտնվում է Միացյալ Նահանգների Ալյասկա նահանգում: Այս մայրցամաքի ամենամեծ լիճը Վերին լիճն է, գտնվում է Միացյալ Նահանգների և Կանադայի միջև, իսկ ամենամեծ անապատը Մեծ ավազանն է , որը գտնվում է Միացյալ Նահանգներում: Ամենաերկար գետը Միսիսիպին է, որն ունի 6019 կիլոմետր երկարություն: Ամենամեծ կղզին Գրենլանդիան է:

Ատակամա անապատը աշխարհի ամենաչոր վայրն է:

Ամազոնը աշխարհի ամենաջրառատ գետն է։

Однажды Люда пришла домой и принесла маленькую чёрную собачку. Собачка была грязная, худая и хромала на переднюю лапку. Когда Люда пустила её на пол, она поджала под себя больную лапку и со страхом оглядывалась по сторонам.

Собачку назвали Мушка. Мушка была очень забавная собачка, но очень пугливая. Хлопнет кто-нибудь из ребят или крикнет, а Мушка уже хвост подожмёт и бежит прятаться.

Все ребята во дворе смеялись над Людой:
— Ну и собачку завела! Заяц и то храбрей.

И вот однажды, когда Люда играла с детьми во дворе, из соседней квартиры выскочила огромная серая собака. Она залаяла и бросилась к детям. Дети испугались и побежали. Люда тоже побежала, но за что-то зацепилась и упала. Собака кинулась на Люду.

Но тут выскочила Мушка. Словно маленький чёрный шарик, она бросилась на большую страшную собаку. Собака так растерялась, что даже не тронула Мушку. Она с удивлением смотрела на маленькую собачку, которая, вся дрожа от страха, старалась загородить собой упавшую девочку.

После этого случая Мушку уже никто не называл трусишкой, потому что она хоть была маленькой и пугливой, но всё же свою хозяйку в беде не оставила.

Словарь:

• хромать — կաղալ
• забавная = смешная
• пугливая — վախկոտ
• броситься — գցվել

Послетекстовые задания:

1. Дайте описание собачки Мушки. Мушка была очень забавная собачка, но очень пугливая.
2. Почему ребята во дворе смеялись над Людой? Потому что у неё была пугливая собачка.
3. Что сделала Мушка, когда большая страшная собака бросилась на Люду? Словно маленький чёрный шарик, она бросилась на большую страшную собаку.
4. Почему все перестали дразнить Мушку? Потому что она хоть была маленькой и пугливой, но всё же свою хозяйку в беде не оставила.

Вставьте вместо точек местоимения:

мой, моя, моё

Это мой дом.              Это моя сестра.         Это моё окно.

Это мой брат.             Это мой  класс.          Это моё фото.

Это моё яблоко.         Это мой шкаф.           Это моя школа.

Это моя мама.            Это мой город.           Это мой журнал.

             твой, твоя, твоё

Это твоё пальто.              Это твоя собака.       Это твой этаж.

Это твоя сумка.                Это твоя дедушка.    Это твой сад.

Это твоя комната.            Это твоя бабушка.     Это твоя семья.

Это твой подъезд.            Это твоя карта.          Это твоя кошка

наш, наша, наше

Это наша страна.         Это наше море.            Это наша книга.

  Это наш город.           Это наш сын.             Это наш журнал.

ваш, ваша, ваше

Это ваша школа.         Это ваш друг.                Это ваш щенок.

Это ваш класс.           Это ваш подъезд.          Это ваш врач.

Это ваше пальто.         Это ваша сестра.             Это ваша учительница.

ЖИ – ШИ пиши с буквой «И».
ЧА – ЩА пиши с буквой «А».
ЧУ – ЩУ пиши с буквой «У».

Чтение и разбор текста:

Урок дружбы

Жили-были в чаще леса два ёжика: Пшик и Пыжик. Однажды Пшику пришла посылка от бабушки. В ящике были груши, яблоки и семечки. Но Пшик не стал рассказывать об этом своему другу, сам съел фрукты и семечки и запил всё это чашкой чая с шиповником. Вот только когда ящик выбрасывал, не заметил, что несколько семечек просыпались на землю.
Нашёл эти семечки Пыжик, собрал в пакетик и пришёл к своему приятелю Пшику.
— Здравствуй, Пшик! Я сегодня нашёл десять семечек. Давай их поровну разделим и съедим. Угощайся!
— Не надо… Зачем? — прищурился Пшик. — Ты нашёл — ты и ешь!
— Но мы же с тобой друзья, — сказал Пыжик. — А друзья всё должны делить пополам. Разве не так?
— Ты, наверное, прав, — ответил Пшик. Ему стало очень стыдно. Ведь он сам съел целый ящик семечек и фруктов и не поделился с другом. Он почувствовал, что поступил неправильно.
Взял Пшик пять семечек и сказал:
— Спасибо тебе, Пыжик! И за семечки, и за урок… дружбы!

Словарь:

• чаща леса – անտառի խորքերը
• посылка – ծանրոց
• шиповник – մասուր
• просыˈпаться – թափվել

Послетекстовые задания:

1. Найди в тексте слова, в которых есть сочетания ЖИ, ШИ, ЧА, ЩА, ЧУ, ЩУ. Обрати внимание на их написание.
2. жили , ёжика , Пшик , груши , шиповник , чаще , чашкой , угощайся , прищурился , Пыжик.
3. Перескажи текст своими словами.

Բազմանիշ թվի բաժանում միանիշ թվի վրա։ Բաժանման ստուգումը բազմապատկումով

Պարապմունք 16

Բազմանիշ թվի բաժանում միանիշ թվի վրա։ Բաժանման ստուգումը բազմապատկումով

Դասարանական առաջադրանքներ․

1․ Կատարի՛ր բաժանում և արդյունքը ստուգի՛ր բազմապատկումով․

Օրինակ՝ 153։3=51

Սյունակաձև

		–	1	5	3	3
			1	5		5	1
		–			3
					3
					0

Ստուգում՝

			x	5	1
					3
			1	5	3

196:7=

Սյունակաձև

				–	1	9	6	7
					1	4		2	8
				–		5	6
						5	6
							0

Ստուգում․

			x			2	8
							7
					1,	9	6

168:3=

Սյունակաձև

	–	1	6	8	3
		1	5		5	6
	–		1	8
			1	8
				0

Ստուգում․

					5	6
			x			3
				1	6	8

192:4=

Սյունակաձև

	–	1	9	2	4
		1	6		4	8
	–		3	2
			3	2
				0

Ստուգում․

						4	8
			x				4
					1	9	2

835։5=

Սյունակաձև

	–	8	3	5	5
		5			1	6	7
	–	3	3
		3	0
			3	5

Ստուգում․

					1	6	7
			x				5
					8	3	5

228:6=

Սյունակաձև

	–	2	2	8	6
		1	8		3	8
	–		4	8
			4	8
				0

Ստուգում․

			x			3	8
							6
					2	2	8

Տնային առաջադրանքներ

1․ Կատարի՛ր բաժանում և արդյունքը ստուգի՛ր բազմապատկումով․

423:9=

Սյունակաձև

	–	4	2	3	9
		3	6		4	6
	–		6	3
			6	3
				0

Ստուգում․

	x		4	6
				9
	+	4	2	3

304:2=

Սյունակաձև

		–	3	0	4	2
			2			1	5	2
		–	1	0
			1	0
				0	4
				0	4
					0

Ստուգում․

	x	1	5	2
				2
	+	3	0	4

234:3=

Սյունակաձև

	–	2	3	4	3
		2	1		7	8
		–	2	4
			2	4
				0

Ստուգում․

	x		7	8
				3
	+	2	3	4

416:8=

Սյունակաձև

	–	4	1	6	8
		4	0		5	2
	–		1	6
			1	6
				0

Ստուգում․

	x		5	2
				8
	+	4	1	6

Աշուն գիշեր

Աշուն-4տառ 4հնչյուն

ալիք-4տառ 4հնչյուն

ալ-2տառ 2հնչյուն

ամեն-4տառ 4հնչյուն

օդ-2տառ 2հնչյուն

երգ-3տառ 4հնչյուն

երան-4տառ 5հնչյուն

1. Կարդա՛ Կոմիտասի «Աշուն գիշեր» բանաստեղծությունը:

Աշուն գիշեր

Ձյունիկ լուսին

Սարի ուսին,

Դեղին — կարմիր շաղալեն,
Ալիք — ալիք խաղալեն,
Ծովի ծոցին՝
Ալ ժապավեն
Տվել բոցին։

Ծառեր, հողմեր,
Ամեն կողմեր,
Թռչուն դառել երգելով,
Հեռու — հեռու հերկելով,
Երան — երան
Թռչելով
Օդի վրան։

      2.  Կարմիրով գրված բառերը դուրս գրիր, ապա բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:

Շաղալ – բարակ անձրև գալ, մաղել:

Հերկել –  տրակտորով՝ գութանով հողը ճեղքել ,վարել:

Երան-երան – թեթև՝ բարակ քամի:

      3.  Կապույտով գրված բառերը դուրս գրիր, ապա գրիր այդ բառերի հոմանիշները:

Ձյունկ-փաթիլ

Ալ-կարմիր

Բոց-կրակ

Հողմ-փոթորիկ

Նախ  վերհիշենք, թե ինչպես ենք բազմանիշ թիվը բազմապատկում միանիշ թվով՝

x	6	4	3
			3
1	9	2	9

Այժմ բազմանիշ  թիվը  բազմապատկենք երկնիշ   թվով:

Թիվը  երկնիշ  թվով՝ բազմապատկելիս  սյունակաձև  գրելու  դեպքում  նախ այն  բազմապատկում   ենք  միավորով,  արդյունքը գրում ենք գծից ներքև 1-ին տողում, ապա  տասնավորով, որի  արդյունքը  գրում ենք  երկրոդ տողում  1 նիշ խորքից, և արդյունքները գումարում ենք այնպես,  ինչպես  այս  օրինակներում՝

	x	4	5	6
			6	5
+	2	2	8	0
2	7	3	6
2	9	6	4	0

Այժմ    բազմանիշ   թիվը   բազմապատկենք  եռանիշ  թվով:

Թիվը  եռանիշ  թվով   բազմապատկելիս  սյունակաձև  գրելու դեպքում  նախ այն բազմապատկում ենք միավորով, արդյունքը գրում ենք գծից ներքև 1-ին տողում, ապա տասնավորով, որի  արդյունքը  գրում ենք  երկրոդ տողում  1 նիշ խորքից, հետո հարյուրավորով, որի արդյունքը գրում ենք երրորդ տողում 2 նիշ  խորքից և արդյունքները գումարում ենք այնպես, ինչպես օրինակում՝

	x	5	4	6	2
			1	2	3
+	1	6	3	8	6
1	0	9	2	4
5	4	6	2
6	7	1	8	2	6

1․ Հաշվի՛ր արտահայտության արժեքը։

678×5

x	6	7	8
			5
3	3	9	0

1240×3

x	1	2	4	0
				3
	3	7	4	0

585×55

	x		5	8	5
				5	5
+		2	9	2	5
	2	9	2	5
	3	2	1	7	5

548×66

	x		5	4	8
				6	6
+		3	2	8	8
	3	2	8	8
	3	6	1	6	8

828×882

	x			8	2	8
				8	8	2
+			1	6	5	6
		6	6	2	4
	6	6	2	4
	7	3	0	2	9	6

625×304

	x				6	2	5
					3	0	4
+				2	5	0	0
				0	0	0
		1	8	7	5
		1	9	0	0	0	0

8624×126

	x			8	6	2	4
					1	2	6
+			5	1	7	4	4
		1	7	2	4	8
		8	6	2	4
	1	0	8	6	6	2	4

2․ Եթե Կարենի մտապահած թվի կրկնապատիկից հանենք 14 և արդյունքը բաժանենք 5-ի, կստանանք 60։ Ո՞ր թիվն է մտապահել Կարենը։

Լուծում՝    60×5=300     300+14=314     314:2=157            Պատ՝.157

Տնային առաջադրանքներ.

1․ Հաշվի՛ր արտահայտության արժեքը։

174×5

x	1	7	4
			5
	8	7	0

336×6

x		3	3	6
				6
	2	0	1	6

466×24

	x		4	6	6
				2	4
+		1	8	6	4
		9	3	2
	1	1	1	8	4

555×555

	x				5	5	5
					5	5	5
+				2	7	7	5
			2	7	7	5
		2	7	7	5
		3	0	8	0	2	5

642×704

	x				6	4	2
					7	0	4
+				2	5	6	8
				0	0	0
		4	4	9	4
		4	5	1	9	6	8

1932×126

	x			1	9	3	2
					1	2	6
+			1	1	5	9	2
			3	8	6	4
		1	9	3	2
		2	4	3	4	3	2

2․ Եթե Դավիթի  մտապահած  թվին ավելացնենք 2 և ստացված  գումարը փոքրացնենք 5 անգամ, ապա կստանանք 34։ Գտե՛ք Դավիթի մտապահված թիվը։

       Լուծում՝   34×5=170               170-2=168      Պատ.՝168             

Եթե տարբերությանը գումարենք հանելին ու  ստանանք նվազելին, ապա   այն ճիշտ է  կատարված, իսկ եթե ոչ, ապա սխալ է։

Նվազելի

–

հանելի

=

տարբերություն

4567

–

3569

=

998

Դասարանական առաջադրանքներ.

1․ Կատարի՛ր հանում և արդյունքը ստուգի՛ր գումարումով։

Օրինակ՝ 4567-3569=998

–	4՛	5՛	6՛	7		Ստուգում՝	+	3	5	6	9
	3	5	6	9					9	9	8
		9	9	8				4	5	6	7

785-385

–	7	8	5				Ստուգում՝	+	4	0	0
	3	8	5						3	8	5
	4	0	0						7	8	5

672-660

–	6	7	2				Ստուգում՝	+	0	1	2
	6	6	0						6	6	0
	0	1	2						6	7	2

45844-8158

–	4	5	8	4	4			Ստուգում՝	+	3	7	6	8	6
		8	1	5	8						8	1	5	8
	3	7	6	8	6					4	5	8	4	4

90126-9008

–	9	0	1	2	6			Ստուգում՝	+	8	1	1	1	8
		9	0	0	8						9	0	0	8
	8	1	1	1	8					9	0	1	2	6

2. Գումարումով ստուգի՛ր ճի՞շտ է արդյոք կատարվել հանումը։

Օրինակ՝ 5555-99=5456 — ճիշտ է

Ստուգում՝	+		5	4	5	6
					9	9
			5	5	5	5

25252-7897=17355

Ստուգում՝	+	1	7	3	5	5
			7	8	9	7
		2	5	2	5	2

90000-7777=82223

Ստուգում՝	+	8	2	2	2	3
			7	7	7	7
		9	0	0	0	0

71587-42786=28801

Ստուգում՝	+	2	8	8	0	1
		4	2	7	8	6
		7	1	5	8	7

3․  350 նստատեղ ունեցող ինքնաթիռն ունի 2 սրահ։ Առաջին սրահի նստատեղերը 46-ով քիչ են երկրորդ սրահի նստատեղերից։ Քանի՞ նստատեղ կա առաջին սրահում։ 350+46=396  396:2=198  198-46=152

Տնային առաջադրանքներ.

1․ Կատարի՛ր հանում և արդյունքը ստուգի՛ր գումարումով։

2509-1598

–	2	5	0	9			Ստուգում՝	+	0	9	1	1
	1	5	9	8					1	5	9	8
	0	9	1	1					2	5	0	9

  10456-5987

–	1	0	4	5	6		Ստուգում՝	+	4	4	6	9
		5	9	8	7				5	9	8	7
		4	4	6	9				10	4	5	6

1456-999

–	1	4	5	6			Ստուգում՝	+	4	5	7
		9	9	9					9	9	9
		4	5	7				1	4	5	6

2. Ըստ օրինաչափության, տրված թվերից հետո գրի՛ր ևս երեք թիվ։

8, 7, 15, 22, 37,59,96,155

5, 7, 12, 19, 31,50,81,131