Հայոց լեզու 5 առաջադրանքներ
118. Կարդա տրված բառերը և պարզիր, թե ինչպես է կարդացվում ընդգծված սկզբնատառ ե-ն։
Յ+է
Երևան, երազ, եկեղեցի, ելակ, երգ, երկինք, երդում, եզակի, երակ
119. Տրված նախադասություններում գտիր այն բառերը, որոնց սկզբնատառ ե-ն կարդացվում է է։
Ձեր հարևանի որդին եմ։
Այդ թիմի մարզիկների՞ց ես։
Մենք լավ ընկերներ ենք։
Արդեն մեծ տղաներ եք։
Իմ բարեկամներն են։
120. Կարդա տրված բառերը և պարզիր, թե ինչպես են կարդացվում ընդգծված ե տառերը։
Է
Լեռնային, գերազանց, դերասան, բերանբաց, մեղավոր, տարեկան, ջրաներկ, Նարե, ծովեզր, տասներեք, քառասուներկու, մեներգ, համերգ, ապերջանիկ, աներևակեյելի, աներևույթ։
121. Կարդա տրված բառերը և պարզիր, թե ինչ տառով է արտահայտվում բառասկզբի օ հնչյունը։
Օ
Օգտակար, օթյակ, օթևան, օրական, օղակաձև, օտար, օրենք, օրինակ, ով, ովքեր։
122. Կարդա տրված բառերը և պարզիր, թե որ դեպքում ինչպես է կարդացվում ընդգծված ո տառը։
Ա․ ոտք, որոշում, որկրամոլ, որոտալ, որակ, ոգևորել, ոգևորություն։ – վ+օ
Բ․ կարոտ, հեռավոր, կաճկոն, արոտ, հորդ, հովազ, ուղևոր, բարձրորակ, արագոտն, հայորդի, պարզորոշ, բազմոտանի, առողջ։ – օ
123. Կարդա տրված բառերը և պարզիր, թե ինչով է տարբերվում ընդգծված ե տառի արտասանությունը Ա և Բ խմբի բառերում։
Ա․ ամենաերևելի, ամենաերգեցիկ, ամենաերջանիկ, ինքնաեռ, ամենաերկար։ – յ+է
Բ․ հորեղբայր, աներես, անեփ, խուռներամ, ապերախտ, անեղծ, շքերթ։ – է
124. Կարդա տրված բառերը և պարզիր, թե ինչով է տարբերվում ընդգծված ո տառի արտասանությունը Ա և Բ խմբի բառերում։
Ա․ ամենաորոշակի, ամենաորակյալ, արջաորս, նրբաոճ, եռաոստ։ – վ+օ
Բ․ անողնաշար, քեռորդի, Արագածոտն, փղոսկր, անորոշ, երկոտանի, չորքոտանի։ – օ
125. Կարդա տրված բառերը և պարզիր, թե ինչով է տարբերվում ընդգծված և տառի արտասանությունը Ա և Բ խմբի բառերում։ Փորձիր բացատել այդ տարբերության պատճառը։
Ա․ արևոտ, անձրևային, թև, տերևաթափ, հևասպառ, բարևել, մինչև։ – ե+վ
Բ․ նաև, և, թև։ – և
126. Ինչ սկզբունքով են ընտրված յուրաքանչյուր շարքի բառերը, և ո՞ր բառը դրան չի համապատասխանում։
Ա․ վայրէջք, երբևէ, մանրէ, մանրէաբան, լայնէկրան, բազմերանգ։
Բ․ գետեզր, վերելք, ամենաերջանիկ, ուղերթ, քսաներեք, ապերջանիկ, տասներկու։
Երկու թվերի ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը և ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկը գտնելը՝ թվերը պարզ արտադրիչներով վերլուծելով
Դասարանական առաջադրանքներ
1․Թիվը պարզ արտադրիչների վերլուծելով գտեք նրա բաժանարարները
36|2, 3,4, 6, 9, 12, 18:
45|3, 5, 9, 15,
64| 2, 4, 8, 32
78| 2, 3, 6, 13, 26, 39
2․ Թվերը պարզ արտադրիչների վերլուծելով՝ գտեք նրանց ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկը։
8 և 14 – 56
68 և 12 – 204
16 և 36 – 144
125 և 35 – 875
3․ Գտեք թվերի ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը։
39 և 65 – 13
36 և 48 – 12
42 և 105 –
111 և 185 –
4․ Գտեք թվերի ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկը։
25 և 85
49 և 28
22 և 33
105 և 35
5․Ամենաշատը քանի՞ միատեսակ նվեր կարելի է պատրաստել 96 կոնֆետից և 36 խնձորից։
Տնային առաջադրանքներ
1․Թիվը պարզ արտադրիչների վերլուծելով գտեք նրա բաժանարարները
102
124
327
400
2․ Թվերը պարզ արտադրիչների վերլուծելով՝ գտեք նրանց ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկը։
18 և 26
108 և 42
25 և 40
58 և 86
44 և 64
3․ Գտեք թվերի ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը։
96 և 224
125 և 500
124 և 186
333 և 777
306 և 714
4․ Գտեք թվերի ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկը։
42 և 64
14 և 27
72 և 80
49 և 77
128 և 24
Տառերի թվային արժեքը
Ես
2012 – ՍԺԲ
Մայրիկս
1969 – ՌՋԿԹ
Տատիկս
1958 – ՌՋԾԹ
Պապիկս
1958 -ՌՋԾԹ
Ստորերկրյա ջրեր: Աղբյուրներ, արտեզյան ջրեր
Ստորերկրյա ջրեր: Երկրի ընդերքում գտնվող ջրերը կոչվում են ստորերկրյա ջրեր: Ստորերկրյա ջրերը գոյացել են Երկրի մակերևույթից անձրևաջրերի և հալոցքային ջրերի ներծծման և կուտակման հետևանքով:Երկրակեղևը կազմող ապարները, ըստ ջուրն իրենց միջով անցկացնելու հատկության, բաժանվում են երկու խմբի՝ ջրաթափանց և ջրամերժ:
Ջրաթափանց են այն ապարները, որոնց միջով ջուրը հեշտությամբ անցնում է, օրինակ՝ տուֆը, ավազը և այլն:
Ջրամերժ են այն ապարները, որոնց միջով ջուրը չի ներծծվում: Այդ ապարներից են մարմարը, կավը և այլն:
Ստորերկրյա ջրերը երկրակեղևում ըստ իրենց տեղադիրքի լինում են գրունտային և միջշերտային:
Գրունտային ջրերը առաջին ջրամերժ շերտի վրա տեղադրված ջրերն են, իսկ միջշերտային ջրերը՝ երկու ջրամերժ շերտերի միջև կուտակված ջրերը:
Աղբյուրներ: Աղբյուրներն առավել շատ տարածված են հրաբխային շրջաններում: Բարձր լեռներում ներծծված տեղումները և հալոցքային ջրերը, անցնելով լավային ճեղքերով և հանդիպելով թույլ թեքություն ունեցող ջրամերժ ապարաշերտի, դուրս են գալիս Երկրի մակերևույթ՝ որպես քաղցրահամ, սառնորակ և մաքուր աղբյուրներ:
Ստորերկրյա ջրերը, երկրակեղևում անցնելով տարբեր ապարաշերտերի միջով, իրենց մեջ լուծում են զանազան հանքային նյութեր, աղեր, գազեր և դուրս են գալիս Երկրի մակերևույթ որպես հանքային աղբյուրներ:
Հանքային աղբյուրների ջրերն ունեն բուժիչ հատկություն: Մեր երկրում հայտնի են Ջերմուկի, Արզնու, Բջնիի հանքային աղբյուրները: Աղբյուրները կարող են լինել տաք և սառը: Հանքային տաք ջրերը կոչվում են ջերմուկներ:
Երկրի ընդերքից պարբերաբար տաք ջուր և գոլորշի շատրվանող աղբյուրները կոչվում են գեյզերներ: Գեյզերներ շատ կան Կամչատկա թերակղզում:
Արտեզյան ջրեր: Ինչպես վերևում նշվեց՝ միջշերտային ջրերը երկու ջրամերժ շերտերի միջև կուտակված ջրերն են: Սակայն, եթե տեղանքի ռելիեֆը լեռնային է, ապա գոգավորություններում կուտակված միջշերտային ջրերը գտնվում են որոշակի ճնշման տակ: Բավական է վերին ջրամերժ շերտը ծակել, և ջուրը սեփական ճնշման տակ դուրս կշատրվանի Երկրի մակերևույթ: Այդ ջրերն անվանում են արտեզյան: Արտեզյան անվանումն առաջացել է Ֆրանսիայի Արտուա (լատիներեն՝ Artesium) պատմական մարզից, որտեղ առաջին անգամ այդպիսի ջրհոր է փորվել: Արտեզյան ջրերով հարուստ է նաև Արարատյան գոգավորությունը:
Ստորերկրյա ջրերի օգտագործումը և պահպանումը: Ստորերկրյա ջրերը քիչ են աղտոտված: Այս ջրերը շատ ավելի մաքուր են, քան գետերի և լճերի ջրերը: Ուստի այս ջրերը կարելի է առանց լրացուցիչ մաքրման օգտագործել խմելու և կենցաղային այլ նպատակների համար:
Ստորերկրյա տաք ջրերը, գեյզերներն օգտագործում են նաև բնակարանների և ջերմոցների ջեռուցման նպատակներով:
Կարևոր նշանակություն ունեն նաև հանքային աղբյուրների ջրերը, որոնք օգտագործում են խմելու և բուժման նպատակներով:
Սակայն այսօր վտանգված է ստորերկրյա ջրերի անաղարտությունը: Արդյունաբերական ձեռնարկությունների ու բնակավայրերի կենցաղային կեղտաջրերը, ինչպես նաև՝ գյուղատնտեսության մեջ օգտագործվող պարարտանյութերն ու թունաքիմիկատները ջրերի հետ ներծծվում են երկրակեղևի մեջ և, հասնելով ստորերկրյա ջրերին՝ աղտոտում դրանք:
Ստորերկրյա ջրերի անաղարտության պահպանության հարցը ներկայումս լուրջ հիմնահարց է դարձել ողջ մարդկության համար:շ
- Ի՞նչ են ստորերկրյա ջրերը: Ինչպե՞ս են դրանք առաջանում։
Երկրի ընդերքում գտնվող ջրերը կոչվում են ստորերկրյա ջրեր: Ստորերկրյա ջրերը գոյացել են Երկրի մակերևույթից անձրևաջրերի և հալոցքային ջրերի ներծծման և կուտակման հետևանքով:
2․ Որո՞նք են ջրաթափանց և ջրամերժ ապարները: Բերեք օրինակներ։
Ջրաթափանց են այն ապարները, որոնց միջով ջուրը հեշտությամբ անցնում է, օրինակ՝ տուֆը, ավազը և այլն:
Ջրամերժ են այն ապարները, որոնց միջով ջուրը չի ներծծվում: Այդ ապարներից են մարմարը, կավը և այլն:
3․ Ստորերկրյա ջրերը երկրակեղևում ըստ իրենց տեղադիրքի ի՞նչ տեսակների են լինում:
Ստորերկրյա ջրերը երկրակեղևում ըստ իրենց տեղադիրքի լինում են գրունտային և միջշերտային:
Գրունտային ջրերը առաջին ջրամերժ շերտի վրա տեղադրված ջրերն են, իսկ միջշերտային ջրերը՝ երկու ջրամերժ շերտերի միջև կուտակված ջրերը:
4․ Ի՞նչ են աղբյուրը, գեյզերը, հանքային ջուրը:
Աղբյուրներն առավել շատ տարածված են հրաբխային շրջաններում: Բարձր լեռներում ներծծված տեղումները և հալոցքային ջրերը, անցնելով լավային ճեղքերով և հանդիպելով թույլ թեքություն ունեցող ջրամերժ ապարաշերտի, դուրս են գալիս Երկրի մակերևույթ՝ որպես քաղցրահամ, սառնորակ և մաքուր աղբյուրներ: Հանքային աղբյուրների ջրերն ունեն բուժիչ հատկություն: Մեր երկրում հայտնի են Ջերմուկի, Արզնու, Բջնիի հանքային աղբյուրները: Աղբյուրները կարող են լինել տաք և սառը: Հանքային տաք ջրերը կոչվում են ջերմուկներ: Երկրի ընդերքից պարբերաբար տաք ջուր և գոլորշի շատրվանող աղբյուրները կոչվում են գեյզերներ: Գեյզերներ շատ կան Կամչատկա թերակղզում:
5․ Ո՞ր ջրերն են կոչվում արտեզյան:
Ինչպես վերևում նշվեց՝ միջշերտային ջրերը երկու ջրամերժ շերտերի միջև կուտակված ջրերն են: Սակայն, եթե տեղանքի ռելիեֆը լեռնային է, ապա գոգավորություններում կուտակված միջշերտային ջրերը գտնվում են որոշակի ճնշման տակ: Բավական է վերին ջրամերժ շերտը ծակել, և ջուրը սեփական ճնշման տակ դուրս կշատրվանի Երկրի մակերևույթ: Այդ ջրերն անվանում են արտեզյան: Արտեզյան անվանումն առաջացել է Ֆրանսիայի Արտուա (լատիներեն՝ Artesium) պատմական մարզից, որտեղ առաջին անգամ այդպիսի ջրհոր է փորվել: Արտեզյան ջրերով հարուստ է նաև Արարատյան գոգավորությունը:
6․Ի՞նչ նպատակներով են օգտագործվում ստորերկրյա ջրերը:
Ուստի այս ջրերը կարելի է առանց լրացուցիչ մաքրման օգտագործել խմելու և կենցաղային այլ նպատակների համար:
Ստորերկրյա տաք ջրերը, գեյզերներն օգտագործում են նաև բնակարանների և ջերմոցների ջեռուցման նպատակներով:
Կարևոր նշանակություն ունեն նաև հանքային աղբյուրների ջրերը, որոնք օգտագործում են խմելու և բուժման նպատակներով:
Հսկան
- Հ. Թումանյանի «Հսկան» բալլադը նորից կարդա՛:
- Քո պատկերացմամբ նկարի՛ր բալլադը:
- Բալլադը արձակի վերածի՛ր (պատմելով գրի՛ր բլոգումդ):
- Բլոգումդ բնութագրի՛ր հսկային և իշխանին: Հսկան ուճեղ էր լսող հնազանդ։ Ինքնասրիհար ,չկամեցող։
- Ստեղծագործության միջից դո՛ւրս գրիր հիմնական իմաստն արտահայտող տողերը և տեղադրի՛ր բլոգումդ:
Բա՛ց թող, որդիս,
Բա՛ց թող՝ գընան,
Ապրեն ազատ
Ուր կամենան:
Ու, հընազանդ մոր խըրատին,
Իսկույն հանեց հըսկա որդին
Իր գըրպանից ձին-ձիավոր,
Իրար խառնած զորքը բոլոր,
Թողեց գընան՝
Ուր կամենան:
- Բալլադը տեսագրի՛ր կամ ձայնագրի՛ր։
Դասարանական առաջադրանքներ
1․ Գտե՛ք թվի բոլոր պարզ բաժանարարները․
36, 369
36 – 2, 3
369 – 3
2․ Հետևյալ թվերը վերլուծեք պարզ արտադրիչների․
48, 75, 258, 1000, 303, 800
48 | 2
24 | 2
12 | 2
6 | 2
3 | 3
1
75 | 5
15 | 5
3 | 3
1
258 | 2
129 | 3
43 | 1
43 | 43
1
1000 | 2
500 | 2
250 | 2
125 | 5
25 | 5
5 | 5
1
303 | 3
101 | 101
1
800 | 2
400 | 2
200 | 100
100 | 2
50 | 2
25 | 5
5 | 5
1
3․ Թիվը վերլուծվում է երկու պարզ արտադրիչների, որոնցից մեկը միանշ թիվ է, իսկ մյուսը՝ երկնիշ։ Արտադրիչների տարբերությունը 4 է։ Գտե՛ք այդ թիվը։
7 և 11
7×11=77
4․ Գտեք տրված թվերի ընդհանուր պարզ արտադրիչները․
8 և 12
10 և 25
5․ Մի քառակուսու պարագիծը 14 սմ է, իսկ մյուսինը՝ 50 սմ։ Քանի՞ սանտիմետրով է քառակուսիներից մեկի կողմը մյուսի կողմից մեծ։
50-14=36
36:4=9-ով
Տնային առաջադրանքներ
1․ Գտե՛ք թվի բոլոր պարզ բաժանարարները․
81, 120
81 – 3
120 – 2, 3, 5
2․ Հետևյալ թվերը վերլուծեք պարզ արտադրիչների․
92, 108, 625, 1024, 704, 888
92=2×46
92=2x2x23
108=2×54
108=2x2x27
625=5×125
625=5x5x5x5
1024=2×512
1024=2x2x256
1024=2x2x2x128
1024=2x2x2x2x64
1024=2x2x2x2x2x32
1024=2x2x2x2x2x2x16
1024=2x2x2x2x2x2x2x8
1024=2x2x2x2x2x2x2x2x4
1024=2x2x2x2x2x2x2x2x2
704=2×352
704=2x2x176
704=2x2x2x88
704=2x2x2x2x44
704=2x2x2x2x2x22
704=2x2x2x2x2x2x2x11
888=2×444
888=2x2x222
888=2x2x2x111
3․ Մի թվի պարզ բաժանարարներն են 2-ը, 5-ը և 7-ը։ Գտե՛ք այդ թիվը եթե հայտնի է, որ այն 125-ից մեծ չէ։
7x5x2=70
4․ Գտեք տրված թվերի ընդհանուր պարզ արտադրիչները․
18 և 24
18=2×9
24=2×12
24=2x2x6
24=2x2x2x3
48 և 60
48=2×24
48=2x2x12
48=2x2x2x6
48=2x2x2x2x3
60=2×30
60=2x2x15
60=2x2x3x5
5․ Խորանարդի բոլոր կողերի երկարությունների գումարը 132 սմ է։ Գտե՛ք նրա ծավալը։
132:12= 11
11x11x11=1331
Պատ․՝ 1331սմ3
Դասարանական առաջադրանքներ
1․ Գտե՛ք թվի բոլոր պարզ բաժանարարները․
36, 369
36 – 2, 3
369 – 3
2․ Հետևյալ թվերը վերլուծեք պարզ արտադրիչների․
48, 75, 258, 1000, 303, 800
48 | 2
24 | 2
12 | 2
6 | 2
3 | 3
1
75 | 5
15 | 5
3 | 3
1
258 | 2
129 | 3
43 | 1
43 | 43
1
1000 | 2
500 | 2
250 | 2
125 | 5
25 | 5
5 | 5
1
303 | 3
101 | 101
1
800 | 2
400 | 2
200 | 100
100 | 2
50 | 2
25 | 5
5 | 5
1
3․ Թիվը վերլուծվում է երկու պարզ արտադրիչների, որոնցից մեկը միանշ թիվ է, իսկ մյուսը՝ երկնիշ։ Արտադրիչների տարբերությունը 4 է։ Գտե՛ք այդ թիվը։
7 և 11
7×11=77
4․ Գտեք տրված թվերի ընդհանուր պարզ արտադրիչները․
8 և 12
10 և 25
5․ Մի քառակուսու պարագիծը 14 սմ է, իսկ մյուսինը՝ 50 սմ։ Քանի՞ սանտիմետրով է քառակուսիներից մեկի կողմը մյուսի կողմից մեծ։
50-14=36
36:4=9-ով
Տնային առաջադրանքներ
1․ Գտե՛ք թվի բոլոր պարզ բաժանարարները․
81, 120
81 – 3
120 – 2, 3, 5
2․ Հետևյալ թվերը վերլուծեք պարզ արտադրիչների․
92, 108, 625, 1024, 704, 888
92=2×46
92=2x2x23
108=2×54
108=2x2x27
625=5×125
625=5x5x5x5
1024=2×512
1024=2x2x256
1024=2x2x2x128
1024=2x2x2x2x64
1024=2x2x2x2x2x32
1024=2x2x2x2x2x2x16
1024=2x2x2x2x2x2x2x8
1024=2x2x2x2x2x2x2x2x4
1024=2x2x2x2x2x2x2x2x2
704=2×352
704=2x2x176
704=2x2x2x88
704=2x2x2x2x44
704=2x2x2x2x2x22
704=2x2x2x2x2x2x2x11
888=2×444
888=2x2x222
888=2x2x2x111
3․ Մի թվի պարզ բաժանարարներն են 2-ը, 5-ը և 7-ը։ Գտե՛ք այդ թիվը եթե հայտնի է, որ այն 125-ից մեծ չէ։
7x5x2=70
4․ Գտեք տրված թվերի ընդհանուր պարզ արտադրիչները․
18 և 24
18=2×9
24=2×12
24=2x2x6
24=2x2x2x3
48 և 60
48=2×24
48=2x2x12
48=2x2x2x6
48=2x2x2x2x3
60=2×30
60=2x2x15
60=2x2x3x5
5․ Խորանարդի բոլոր կողերի երկարությունների գումարը 132 սմ է։ Գտե՛ք նրա ծավալը։
132:12= 11
11x11x11=1331
Պատ․՝ 1331սմ3
Բնագիտության ֆլեշմոբ
Էլ․ հասցե *
Անուն, ազգանուն
Միլենա Կարապետյան
Դպրոց
Դասարան
Առաջադրանք. Երկրակեղևի վրա հանդիպող հանքանյութեր, որոնց մենք սխալմամբ անվանում ենք քարեր։
1. Բնության ո՞ր երևույթների շնորհիվ են դրանք հայտնվում երկրակեղևի վրա։
2. Ո՞ր ապարներն են օգտագործվում որպես շինանյութ:
3. Ինչո՞ւ են ապարները կոչվում հանածոներ:
4. Ո՞ր ապարներից կարելի է գունանյութ ստանալ և ո՞ր գույներ։
Ձեր պատասխանը
5. Ներբեռնի’ր rock identifier ծրագիրը և ճանաչի’ր քեզ շրջապատող ապարները, ընթացքը տեսանկարի’ր և հղումն ուղարկի’ր։ Կարող ես նաև քո ապարների հավաքածուի մասին տեսանյութ ուղարկել, եթե ունես։:
Ձեր պատասխանը
Հետաքրքիր փաստ (Տիեզերական ապարներ). – Իրականում կան որոշ ապարներ, որոնք գալիս են տիեզերքից, կոչվում են երկնաքարեր: Դրանք կարող են ունենալ տարբեր տարրեր կամ հանքանյութի կազմ, քան տիպիկ երկրային ապարն է: Սովորաբար դրանք բաղկացած են հիմնականում երկաթից::
Առաջադրանքը կազմեց Շուշան Ալեքսանյանը:
Առաջարկություններ
Միլենա Կարապետյան բլոգ 