Նոր թեմա

Մետաղների քիմիական հատկությունները

Մետաղներ

1.Մետաղների ընդհանուր բնութագիրը, ֆիզիկական հատկությունները

1. Ի՞նչ է նշանակում «մետաղ» բառը և որտեղից է այն ծագել։

«Մետաղ» նշանակում է հանքից ստացվող նյութ՝ ինչպես երկաթը կամ ոսկին։ Բառը հայերեն է եկել հին հունարեն μέταλλον (métallon) բառից, որը նշանակել է «հանք» կամ «հանքանյութ»։

1. Որտե՞ղ է գտնվում մետաղներն ու ոչ մետաղները բաժանող սահմանագիծը պարբերական համակարգում։

Պարբերական համակարգում մետաղներն ու ոչ մետաղները բաժանող սահմանագիծը գտնվում է «աստիճանաձև» գծի երկայնքով։ Այդ գիծը անցնում է մոտավորապես բորի (B), սիլիցիումի (Si), գերմանիումի (Ge), արսենի (As), անտիմոնի (Sb) և տելուրի (Te) միջով։

Գծի ձախ կողմում հիմնականում մետաղներն են, իսկ աջ կողմում՝ ոչ մետաղները։

1. Ի՞նչ տարրեր են գտնվում այդ սահմանագծին մոտ և ինչու են դրանք առանձնահատուկ։

Սահմանագծին մոտ գտնվում են բորը (B), սիլիցիումը (Si), գերմանիումը (Ge), արսենը (As), անտիմոնը (Sb) և տելուրը (Te)։ Դրանք կոչվում են կիսամետաղներ կամ մետալոիդներ, որովհետև ունեն և՛ մետաղների, և՛ ոչ մետաղների հատկություններ։

Օրինակ՝ նրանք կարող են որոշ չափով անցկացնել էլեկտրականություն, դրա համար օգտագործվում են էլեկտրոնիկայում և կիսահաղորդիչ սարքերում։

1. Ինչո՞ւ է մետաղների և ոչ մետաղների բաժանումը պայմանական։ Բեր օրինակներ։

Մետաղների և ոչ մետաղների բաժանումը պայմանական է, որովհետև որոշ տարրեր ունեն երկուսի հատկությունները։ Օրինակ՝ սիլիցիումը և գերմանիումը կիսամետաղներ են։

1. Ի՞նչ դեր են կատարում մետաղները քիմիական ռեակցիաներում։

Քիմիական ռեակցիաներում մետաղները սովորաբար տալիս են էլեկտրոններ և դառնում դրական իոններ։

1. Ինչո՞ւ են մետաղների ատոմները հեշտությամբ կորցնում էլեկտրոններ։

Մետաղների ատոմները հեշտությամբ կորցնում են էլեկտրոններ, որովհետև արտաքին էլեկտրոնները թույլ են կապված միջուկին։

1. Քանի՞ էլեկտրոն ունեն սովորաբար մետաղների արտաքին շերտում։

Մետաղների արտաքին շերտում սովորաբար լինում է 1–3 էլեկտրոն։

1. Ի՞նչ է մետաղական կապը։

Մետաղական կապը դրական իոնների և ազատ շարժվող էլեկտրոնների միջև ձգողությունն է։

1. Ինչպե՞ս է բյուրեղավանդակի կառուցվածքը ազդում մետաղների հատկությունների վրա։

Բյուրեղավանդակի կառուցվածքը ապահովում է մետաղների ամրությունը, ճկունությունն ու հաղորդականությունը։

1. Թվարկիր մետաղների հիմնական ֆիզիկական հատկությունները։

Մետաղների հիմնական հատկություններն են՝ մետաղական փայլ, ջերմա- և էլեկտրահաղորդականություն, ճկունություն, պլաստիկություն, ամրություն։

1. Ինչպե՞ս են մետաղները դասակարգվում ըստ խտության։

Ըստ խտության մետաղները լինում են թեթև և ծանր մետաղներ։

1. Ո՞րն է ամենածանր և ամենաթեթև մետաղը։

Ամենաթեթև մետաղը լիթիումն է, իսկ ամենածանրը՝ օսմիումը։

1. Ինչո՞ւ են մետաղները լավ հաղորդիչներ։

Մետաղները լավ հաղորդիչներ են, որովհետև ունեն ազատ էլեկտրոններ։

1. Ի՞նչն է պայմանավորում մետաղական փայլը։

Մետաղական փայլը պայմանավորված է ազատ էլեկտրոնների կողմից լույսի անդրադարձմամբ։

1. Ի՞նչ է պլաստիկությունը և ինչով է այն պայմանավորված մետաղներում։

Պլաստիկությունը մետաղի ձևափոխվելու հատկությունն է առանց կոտրվելու։ Դա պայմանավորված է բյուրեղավանդակի շերտերի հեշտ տեղաշարժմամբ։