Թեմա՝ «Լեզվակռիվ, քննարկում և բանավեճ»

1. Հասկացությունների ընկալում

1․ Ի՞նչ է լեզվակռիվը։ Ինչո՞վ է այն տարբերվում սովորական զրույցից կամ կարծիքների փոխանակումից։

Լեզվակռվի ժամանակ կողմերը չեն ցանկանում իրար լսել և հասկանալ; Զրույցի կամ կարծիքներ փոխանակման ժամանակ կողմերը փորձում են համաձայնության գալ, իսկ լեզվակռվի ժամանակ իրենց կարծիքը ապացուցել դիմացինին;

2․ Ի՞նչ է քննարկումը։ Ո՞րն է քննարկման հիմնական նպատակը

Քննարկումը երկու կողմերի կարծիքների հայտումն է և խնդրին լուծում գտնելը;

3․ Ի՞նչ է բանավեճը։ Ինչո՞վ է բանավեճը տարբերվում քննարկումից։

4․ Կարո՞ղ է քննարկումը վերածվել լեզվակռվի։ Ի՞նչ պայմաններում։

Այո, հնարավոր է եթե կողմերը սկսում են չհարգել և չլսել միմյանց;

5․ Կարո՞ղ է բանավեճը վերածվել լեզվակռվի։ Բերե՛ք հնարավոր օրինակ։

6․ Ձեր կարծիքով՝ լեզվակռվի ժամանակ մարդիկ ավելի շատ փորձում են հասկանալ միմյանց, թե՞ հաղթել միմյանց։ Հիմնավորե՛ք պատասխանը։

Մարդիկ փորձում են հաղթել իրար, լեզվակռվի ժամանակ միգուցե կողմերից մեկը հասկանա որ սխալ է սակայն երբեք չի խոստովանի իր սխալը;

2. Վերլուծական հարցեր

7․ Պատկերացրե՛ք, որ երկու մարդ ունեն նույն խնդրի վերաբերյալ հակադիր տեսակետներ։ Ի՞նչը կարող է որոշել՝ նրանց զրույցը կվերածվի՞ քննարկման, բանավեճի, թե՞ լեզվակռվի։

Եթե միմյանց չեն լսում և իրենց գերնպատակը սեպական ճիշտը ապացուցելն է ապա դա կվերածվի լեզվակռիվ․

Եթե փորձում են լսել իրար և գալ համաձայնության ապա դա քննարկումն է

8․ Արդյո՞ք հակառակ կարծիք ունենալը կարող է ինքնին կոնֆլիկտ առաջացնել։ Ինչո՞ւ։

Մարդիկ տարբեր են և եթե մարդը հանգիստ է կփորձի հասկանալ և ընդունել դիմացինի կարծիքը, իսկ եթե ագրեսիվ է ապա կփորձի ապացուցել իր կարծիքը ;

9․ Կարո՞ղ է մարդը բանավեճում պաշտպանել իր տեսակետը՝ միաժամանակ հարգելով հակառակ տեսակետ ունեցող մարդուն։ Ինչպե՞ս։

Այո, եթե պաշտպանելով իր տեսակետը չի հերքում դիմացինի տեսակետը;

10․ Ի՞նչ տարբերություն կա հետևյալ երկու մոտեցումների միջև․
«Դու սխալ ես» և «Ես համաձայն չեմ քո տեսակետի հետ, որովհետև…»։
Ինչպե՞ս է փոխվում խոսակցության բնույթը։

Առաջին տարբերակում բացառապես ասողի կարծիքն է, իսկ երկրորդում փորձում է հիմնավորել իր կարծիքը;

11․ Ինչո՞ւ են մարդիկ երբեմն անձնական վիրավորանքների անցնում, երբ չեն կարողանում հիմնավորել իրենց տեսակետը։

Ինքնապաշտպանական ռեակցիա է երբ մարդ չի կարողանու իր կարծիքը ապացուցել անցնում է անձնական վիրավորանքների որպիսի փրկի իրավիճակը;

12․ Կարո՞ղ է մարդը բանավեճում փոխել իր կարծիքը։ Ձեր կարծիքով՝ դա պարտությո՞ւն է, թե՞ կարող է լինել մտածողության արդյունք։ Հիմնավորե՛ք։

7. Ի՞նչն է ավելի կարևոր բանավեճում՝ հաղթե՞լը, թե՞ հիմնավորված տեսակետ ներկայացնելը։ Պատասխանը հիմնավորե՛ք։
8. Ի՞նչ դեր ունեն փաստերը և օրինակները բանավեճի ժամանակ։ Կարո՞ղ է միայն անձնական կարծիքը բավարար լինել մյուսին համոզելու համար։

3. Իրավիճակների վերլուծություն

Կարդացե՛ք իրավիճակները և որոշե՛ք՝ տվյալ դեպքում գործ ունենք լեզվակռվի, քննարկման, թե բանավեճի հետ։ Յուրաքանչյուր պատասխանը հիմնավորե՛ք։

Իրավիճակ 1.
Երկու սովորողներ տարբեր կարծիքներ ունեն՝ արդյոք դպրոցական համազգեստը պարտադի՞ր պետք է լինի։ Նրանք հերթով ներկայացնում են իրենց տեսակետները, բերում օրինակներ և արձագանքում միմյանց փաստարկներին։

Իրավիճակ 2.
Երկու ընկերներ վիճում են։ Նրանցից մեկը ասում է․ «Դու ընդհանրապես ոչինչ չես հասկանում», իսկ մյուսը պատասխանում է․ «Դու ինքդ ես ոչինչ չհասկանում»։ Զրույցը շարունակվում է վիրավորանքներով։

Իրավիճակ 3.
Դասարանում սովորողները քննարկում են՝ արդյոք սոցիալական ցանցերը դրակա՞ն, թե՞ բացասական ազդեցություն ունեն երիտասարդների վրա։ Յուրաքանչյուրը ներկայացնում է իր տեսակետը և փորձում հիմնավորել այն։

Իրավիճակ 4.
Բանավեճի ընթացքում սովորողներից մեկը ոչ թե պատասխանում է դիմացինի փաստարկին, այլ ասում է․ «Քո ասածը լուրջ ընդունել չի կարելի, որովհետև դու միշտ այդպես ես մտածում»։

Հարց․ Ո՞ր իրավիճակներում է խոսակցության մասնակիցը հեռանում թեմայից և անցնում անձնական վերաբերմունքի։ Ինչո՞ւ։

4. Ինքնուրույն վերլուծական աշխատանք

Ընտրե՛ք որևէ թեմա, որի շուրջ հասարակության մեջ կարող են լինել տարբեր կարծիքներ, օրինակ՝

• բջջային հեռախոսների օգտագործումը դպրոցում,
• սոցիալական ցանցերի ազդեցությունը,
• դպրոցական համազգեստը,
• արհեստական բանականության օգտագործումը կրթության մեջ,
• տնային առաջադրանքների անհրաժեշտությունը։

Ընտրված թեմայի շուրջ պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին․

1. Ո՞րն է խնդիրը։
2. Ի՞նչ տարբեր տեսակետներ կարող են ունենալ մարդիկ այս հարցի վերաբերյալ։
3. Որո՞նք կարող են լինել յուրաքանչյուր տեսակետի հիմնական փաստարկները։
4. Ի՞նչ հակափաստարկներ կարող են ներկայացվել։
5. Ինչպե՞ս կարելի է քննարկել այս հարցը՝ առանց այն լեզվակռվի վերածելու։
6. Ի՞նչ կանոններ պետք է պահպանեն քննարկման մասնակիցները։
7. Ձեր կարծիքով՝ ինչո՞վ է տարբերվում համոզելը և պարտադրելը։
8. Ի՞նչ պայմաններում կարող է բանավեճը նպաստել խնդրի ավելի լավ հասկանալուն։

5. Վերջնական մտածելու հարց

Եթե երկու մարդ երբեք չեն փոխում իրենց կարծիքը, արդյո՞ք նրանց միջև իրական քննարկում կամ բանավեճ կարող է տեղի ունենալ։

Պատասխանը ներկայացրե՛ք փոքրիկ վերլուծական տեքստի ձևով՝ 8–10 նախադասությամբ։ Ձեր տեսակետը հիմնավորե՛ք օրինակներով։