Թեմա՝ «Լեզվակռիվ, քննարկում և բանավեճ»

1. Հասկացությունների ընկալում

1․ Ի՞նչ է լեզվակռիվը։ Ինչո՞վ է այն տարբերվում սովորական զրույցից կամ կարծիքների փոխանակումից։

Լեզվակռվի ժամանակ կողմերը չեն ցանկանում իրար լսել և հասկանալ; Զրույցի կամ կարծիքներ փոխանակման ժամանակ կողմերը փորձում են համաձայնության գալ, իսկ լեզվակռվի ժամանակ իրենց կարծիքը ապացուցել դիմացինին;

2․ Ի՞նչ է քննարկումը։ Ո՞րն է քննարկման հիմնական նպատակը

Քննարկումը երկու կողմերի կարծիքների հայտումն է և խնդրին լուծում գտնելը;

3․ Ի՞նչ է բանավեճը։ Ինչո՞վ է բանավեճը տարբերվում քննարկումից։

Բանավեճը ունի հստակ կանոններ և նպատակ, իսկ քննարկումը չունի կանոններ;

4․ Կարո՞ղ է քննարկումը վերածվել լեզվակռվի։ Ի՞նչ պայմաններում։

Այո, հնարավոր է եթե կողմերը սկսում են չհարգել և չլսել միմյանց;

5․ Կարո՞ղ է բանավեճը վերածվել լեզվակռվի։ Բերե՛ք հնարավոր օրինակ։

Այո, եթե մասնակիցները սկսում են չհարգել և չլսել դիմացինին;

6․ Ձեր կարծիքով՝ լեզվակռվի ժամանակ մարդիկ ավելի շատ փորձում են հասկանալ միմյանց, թե՞ հաղթել միմյանց։ Հիմնավորե՛ք պատասխանը։

Մարդիկ փորձում են հաղթել իրար, լեզվակռվի ժամանակ միգուցե կողմերից մեկը հասկանա որ սխալ է սակայն երբեք չի խոստովանի իր սխալը;

2. Վերլուծական հարցեր

7․ Պատկերացրե՛ք, որ երկու մարդ ունեն նույն խնդրի վերաբերյալ հակադիր տեսակետներ։ Ի՞նչը կարող է որոշել՝ նրանց զրույցը կվերածվի՞ քննարկման, բանավեճի, թե՞ լեզվակռվի։

Եթե միմյանց չեն լսում և իրենց գերնպատակը սեպական ճիշտը ապացուցելն է ապա դա կվերածվի լեզվակռիվ․

Եթե փորձում են լսել իրար և գալ համաձայնության ապա դա քննարկումն է

8․ Արդյո՞ք հակառակ կարծիք ունենալը կարող է ինքնին կոնֆլիկտ առաջացնել։ Ինչո՞ւ։

Մարդիկ տարբեր են և եթե մարդը հանգիստ է կփորձի հասկանալ և ընդունել դիմացինի կարծիքը, իսկ եթե ագրեսիվ է ապա կփորձի ապացուցել իր կարծիքը ;

9․ Կարո՞ղ է մարդը բանավեճում պաշտպանել իր տեսակետը՝ միաժամանակ հարգելով հակառակ տեսակետ ունեցող մարդուն։ Ինչպե՞ս։

Այո, եթե պաշտպանելով իր տեսակետը չի հերքում դիմացինի տեսակետը;

10․ Ի՞նչ տարբերություն կա հետևյալ երկու մոտեցումների միջև․
«Դու սխալ ես» և «Ես համաձայն չեմ քո տեսակետի հետ, որովհետև…»։
Ինչպե՞ս է փոխվում խոսակցության բնույթը։

Առաջին տարբերակում բացառապես ասողի կարծիքն է, իսկ երկրորդում փորձում է հիմնավորել իր կարծիքը;

11․ Ինչո՞ւ են մարդիկ երբեմն անձնական վիրավորանքների անցնում, երբ չեն կարողանում հիմնավորել իրենց տեսակետը։

Ինքնապաշտպանական ռեակցիա է երբ մարդ չի կարողանու իր կարծիքը ապացուցել անցնում է անձնական վիրավորանքների որպիսի փրկի իրավիճակը;

12․ Կարո՞ղ է մարդը բանավեճում փոխել իր կարծիքը։ Ձեր կարծիքով՝ դա պարտությո՞ւն է, թե՞ կարող է լինել մտածողության արդյունք։ Հիմնավորե՛ք։

Այո, հնարավոր է մարդը հասկանա որ սխալ է և դա պարտություն չէ այլ խնդրի լուծման տարբերակ;

13․ Ի՞նչն է ավելի կարևոր բանավեճում՝ հաղթե՞լը, թե՞ հիմնավորված տեսակետ ներկայացնելը։ Պատասխանը հիմնավորե՛ք։

Հաղթելը կարևոր կլիներ եթե լիներ լեզվակռիվ, այս դեպքում ավելի կարևոր է հիմնավորված տեսակետը ներկայացնելը;

14․ Ի՞նչ դեր ունեն փաստերը և օրինակները բանավեճի ժամանակ։ Կարո՞ղ է միայն անձնական կարծիքը բավարար լինել մյուսին համոզելու համար։

Անձնական կարծիքը բացարձակ կարևոր չէ հադկապես եթե գտնվում ենք դատարանում ապա բացի ապացույցներից և փաստերց ոչինչ կարևոր չէ;

3. Իրավիճակների վերլուծություն

Կարդացե՛ք իրավիճակները և որոշե՛ք՝ տվյալ դեպքում գործ ունենք լեզվակռվի, քննարկման, թե բանավեճի հետ։ Յուրաքանչյուր պատասխանը հիմնավորե՛ք։

Իրավիճակ 1.
Երկու սովորողներ տարբեր կարծիքներ ունեն՝ արդյոք դպրոցական համազգեստը պարտադի՞ր պետք է լինի։ Նրանք հերթով ներկայացնում են իրենց տեսակետները, բերում օրինակներ և արձագանքում միմյանց փաստարկներին։

Դա բանավեճն է, քանի որ կողմերը լսում են միմյանց կարծիքը և արձագանքում իրար;

Իրավիճակ 2.
Երկու ընկերներ վիճում են։ Նրանցից մեկը ասում է․ «Դու ընդհանրապես ոչինչ չես հասկանում», իսկ մյուսը պատասխանում է․ «Դու ինքդ ես ոչինչ չհասկանում»։ Զրույցը շարունակվում է վիրավորանքներով։

Դա լեզվակռիվ է, որտեղ իրար չեն լսում և այդ կռիվը ոչ մի նպատակ չունի բացի իրար վիրավորելուց;

Իրավիճակ 3.
Դասարանում սովորողները քննարկում են՝ արդյոք սոցիալական ցանցերը դրակա՞ն, թե՞ բացասական ազդեցություն ունեն երիտասարդների վրա։ Յուրաքանչյուրը ներկայացնում է իր տեսակետը և փորձում հիմնավորել այն։

Դա քննարկում է որտեղ յուրաքանչյուրը հայտնում է իր կարծիքը;

Իրավիճակ 4.
Բանավեճի ընթացքում սովորողներից մեկը ոչ թե պատասխանում է դիմացինի փաստարկին, այլ ասում է․ «Քո ասածը լուրջ ընդունել չի կարելի, որովհետև դու միշտ այդպես ես մտածում»։

Հարց․ Ո՞ր իրավիճակներում է խոսակցության մասնակիցը հեռանում թեմայից և անցնում անձնական վերաբերմունքի։ Ինչո՞ւ։

Դա կարող է հանգեցնել լեզվակռվի, մասնակիցը չունենալով փաստարկներ անցնում է անձնական վիրավորանքների որպիսի կարողանա իրեն հանել պարտվողի դերից

4. Ինքնուրույն վերլուծական աշխատանք

Ընտրե՛ք որևէ թեմա, որի շուրջ հասարակության մեջ կարող են լինել տարբեր կարծիքներ, օրինակ՝

• բջջային հեռախոսների օգտագործումը դպրոցում,
• սոցիալական ցանցերի ազդեցությունը,
• դպրոցական համազգեստը,
• արհեստական բանականության օգտագործումը կրթության մեջ,
• տնային առաջադրանքների անհրաժեշտությունը։

Ընտրված թեմայի շուրջ պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին․

1․ Ո՞րն է խնդիրը։

Արդյոք տնային առաջադրանքները պետք են սովորողին;

2․ Ի՞նչ տարբեր տեսակետներ կարող են ունենալ մարդիկ այս հարցի վերաբերյալ։

Որոշները մտածում են դա պարտադիր է, իսկ որոշները կարծում են, որ դրա կարիքը չկա;

3․ Որո՞նք կարող են լինել յուրաքանչյուր տեսակետի հիմնական փաստարկները։

Տնային առաջադրանքները պետք չեն – դպրոցում երեխաները արդեն դա են անում և առավել ծանրաբեռնելու կարիք չկա

Տնային առաջադրանքները պետք են – երեխաների գիտելիքները ավելի լավ ամրապնդելու համար

4․ Ի՞նչ հակափաստարկներ կարող են ներկայացվել։

5․ Ինչպե՞ս կարելի է քննարկել այս հարցը՝ առանց այն լեզվակռվի վերածելու։

Առաջարկել տարբերակներ և գալ համաձայնության;

6․ Ի՞նչ կանոններ պետք է պահպանեն քննարկման մասնակիցները։

Լսել միմյանց, ընդունել կրածիքներ և

7․ Ձեր կարծիքով՝ ինչո՞վ է տարբերվում համոզելը և պարտադրելը։

Համոզելը քաղաքավարի պարտադրելու ձևն է

8․ Ի՞նչ պայմաններում կարող է բանավեճը նպաստել խնդրի ավելի լավ հասկանալուն։

Երբ կողմերը առաջարկեն խնդրի լուծումներ և հասկանան իրար;

5. Վերջնական մտածելու հարց

Եթե երկու մարդ երբեք չեն փոխում իրենց կարծիքը, արդյո՞ք նրանց միջև իրական քննարկում կամ բանավեճ կարող է տեղի ունենալ։

Առավելագույնը լեզվակռիվ, եթե մարդ չի ցանկանում այլ կերպ մտածել ապա նրան ոչ մի փաստերով և ապացույցներով ոչինչ ապացուցել չի լինի;

Պատասխանը ներկայացրե՛ք փոքրիկ վերլուծական տեքստի ձևով՝ 8–10 նախադասությամբ։ Ձեր տեսակետը հիմնավորե՛ք օրինակներով։