134․ Արդեն, հաղորդել, արևմուտք, զվարթ, սաղարթախիտ, բրդոտ, ժողովուրդ, հերթ, օրիորդ, ընդունակ, արտաքին, չորորդ, մարդկային, փարթամ։

135․ Վերջ, ողջ, նկարիչ, չղջիկ, վարեջք, հաչոց, խոչնդոտ, թռչուն, թրջել, թռչել, միջև, մինչև, ամբողջ, առաջին, աղջամուղջ։

142․ Թոռնիկը արագ թռավ տատիկի գիրկը։

Միաժամանակ երեք գիրք է կարդում։

Հորդ անձրևը կտրվելու միտք չունի։

Հորթ տրտիգ տալով վազեց մոր մոտ։

Դասարանական առաջադրանքներ

1․ Գրե՛ք թվանշաններով․

Մեկ հինգերորդ  1\5

Մեկ տասնչորսերոդ 1\14

Մեկ քսաներորդ 1\20

2․ Ուղղանկյան մասերի ո՞ր մասն է ստվերագծված։

1\2

1\4

1\14

3․ Քանի րոպե է՝

կես ժամը – 30

մեկ երրորդ ժամը –  20

քառորդ ժամը – 15

-րդ ժամը  – 12

-րդ ժամը – 5

-րդ ժամը – 2

4․ Անոթում տեղադրվում է 600գ ջուր։ Այդ անոթի ո՞ր մասը պետք է լցնել, որպեսզի նրա մեջ լինի 150գ ջուր։ 600 : 150 = 4  1\4

5․ Ո՞ր թիվն է ավելի մեծ ամենամեծ զու՞յգ վեցանիշ թիվը, թե՞ ամենամեծ կենտ վեցանիշ թիվը։ Զույգ

6․ Գտե՛ք ABCD քառակուսու մակերեսը, եթե ստվերագծված պատկերը նույնպես քառակուսի է։

4×4=16

7․ Իրար էին խառնել 2լ մորու և 3լ մոշի օշարակներ։ 1լ մորու օշարակը արժեր 1000դրամ, իսկ մոշինը՝ 500դրամ։ Ի՞նչ արժեր 1լ խառնուրդը։ 1000+ 500= 1500

1000\500

8․ Երկու թփի վրա նստած էր 16 ճնճղուկ։ Առաջին թփից երկրորդի վրա թռավ 5 ճնճղուկ, իսկ երկրորդից առաջինի վրա՝ 3-ը։ Դրանից հետո երկու թփերի վրա ճնճղուկների քանակները հավասարվեցին։ Քանի՞ ճնճղուկ կար յուրաքանչյուր թփի վրա սկզբում։    (16-2):

Տնային առաջադրանքներ

1․ Գրե՛ք թվանշաններով․

Մեկ հազարերորդ

Մեկ յոթերորդ

Մեկ երեսունհազարերորդ

2․ Տրված մեծություններից առաջինը երկրորդի ո՞ր բաժինն է։

րոպե և ժամ  – 1ժամ=60րոպե

օր և շաբաթ – 7օր=1շաբաթ

միլիմետր և սանտիմետր – 1սմ=10մմ

միլիմետր և մետր  – 1մ=1000մմ

կիլոգրամ և ցենտներ – 1ց=100կգ

կիլոգրամ և տոննա – 1տ=1000կգ

3․ Ինչպե՞ս է կոչվում

տոննայի մեկ տասներորդ մասը 1\10000

րոպեի մեկ վաթսուներորդ մասը 1\60

մետրի մեկ տասներորդ մասը – վարկյան

օրվա մեկ քսանչորսերորդ մասը – 1\24

քառակուսի դեցիմետրի մեկ տասհազարերորդ մասը – մմ²

4․ 400հա մակերես ունեցող դաշտի  մասում ցորեն է ցանված, իսկ մնացած մասում՝ եգիպտացորեն։ Քանի՞ հեկտար մակերեսի վրա է եգիպտացորեն ցանված։   400×18=7200   7200:100=72  Պատ․՝ 72հեկտար

5․ Ո՞րն է այն ամենափոքր բնական թիվը, որը 19-ի բաժանելիս ստացվող մնացորդը հավասար է 8-ի։  19+8=27

6․ Ուղղանկյան մակերեսը 2475սմ² է։ Որքա՞ն է այն ուղղանկյան մակերեսը, որի երկարությունը 3 անգամ, իսկ լայնությունը 5 անգամ ավելի փոքր է, քան տրվածինը։ 3×5=15  2475:15=165

7․ Մեքենան յուրաքանչյուր 100կմ ճանապարհին ծախսում է 8լ բենզին։ Քանի՞ լիտր բենզին է անհրաժեշտ, որպեսզի մեքենան անցնի 250կմ։  250×8=2000    2000:100=20

8․ Երեք եղբայրներ ունեն 900դրամ։ Կրտսերն ունի 10 դրամով պակաս, իսկ ավագը՝ 10դրամով ավելի, քան միջին եղբայրը։ Քանի՞ դրամ ունի նրանցից յուրաքանչյուրը։   900:3=300   300-10=290   300+10=310   310+290+300=900

Արծիվներ (Հօմարմեր), ճուռակների ընտանիքին պատկանող գիշատիչ թռչուններ։ Հայաստանում տարածված է 9 տեսակ՝ գաճաճ արծիվ, տափաստանային արծիվ, գերեզմանարծիվ, մեծ շահնարծիվ, փոքր շահնարծիվ, քարարծիվ, ջրարծիվ, օձակեր արծիվ, սպիտակապոչ արծիվ։ Աչքի են ընկնում լավ զարգացած մագիլներով, ինչը թույլ է տալիս որսալ մկնակերպ կրծողներից մինչև փոքր սմբակավորներ։ Երբեմն նրանց անվանում եմ հիմա թռչուններ։

Թևերի բացվածքը 43–53 սմ-ից (գաճաճ արծիվ) մինչև 2,5 մ է (սպիտակապոչ արծիվ), կենդանի զանգվածը՝ 700 գ-ից (գաճաճ արծիվ) մինչև 6, 5 կգ (սպիտակապոչ արծիվ)։ Ոտքերը փետրավորված են մինչև կրնկաթաթերը։ Մատներն ուժեղ են՝ զարգացած մագիլներով։ Ունեն սուր տեսողություն։ Էգը և արուն միագույն են։

Կաղին

Միատուն ծառ է, բարձրությունը՝ 40-50 մ։ Տերևները հերթադիր են, կոշտ, կաշենման, բլթակավոր կամ ամբողջական, ատամնաեզր, կարճ կոթուններով, թավոտ կամ մերկ։ Ծաղիկները միասեռ են, մանր։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիսին։ Պտուղը միասերմ կաղին է։ Պարունակում է աղաղանյութեր (տանիդներ), վիտամին C, օսլա և այլն։ Տարածված է կաղնու 6 հիմնական տեսակ՝ արևելյան կամ խոշորառէջ, արաքսյան, վրացական, ծակոտիավոր և այլն։Առաջին 80 տարում կաղնին աճում է դեպի վեր՝ հասնելով մինչև 50 մ բարձրության, իսկ հետո ողջ կյանքի ընթացքում շարունակում է աճել լայնքով (հաստությամբ)։ Պտուղը միասերմ կաղին է՝ հաճախ ամփոփված բաժականման փայտե պտղակալում։ Կաղնին ապրում է 500-600 (երբեմն՝ մինչև 1000 և ավելի) տարի։

Ռուսական ժողովրդական բժշկության մեջ կեղևի եփուկը լայնորեն կիրառվել է արյունային լուծի, խոլերայի, ստամոքսային և աղիքային արյունահոսությունների, առատ դաշտանի, լնդախտի, ռախիտի, սնկային և ծանր մետաղների աղերով թունավորումների, լյարդի և փայծաղի հիվանդությունների, հատկապես պառկելախոցերի ժամանակ և այլն։ Միջին Ասիայի ժողովրդական բժշկության մեջ դեղաբույսի պատրաստուկները հայտնի են որպես ջերմ իջեցնող, ատամնացավը և լուծը դադարեցնող միջոց։ Ն. Պ. Իորիշի ցիտումով, ըստ Կ. Ապինիսի, կաղնու տերևներից և պտուղներից մեղրով թեյը հիանալի միջոց է թոքերի, ստամոքսի և լյարդի մի շարք հիվանդությունների դեպքում։ Նույն ցիտումով, ըստ Էրտելի և Բաուերի, կաղնու պտուղներից և կեղևից պատրաստված մեղրով թեյը օգտակար միջոց է գեղձախտով հիվանդներին։ Ն. Գ. Կովալևան կաղնու կեղևը առաջարկում է նևրալգիաների և տրիխոմոնադային կոլպիտների բուժման համար։ Որոշ տեղերում կեղևի եփուկով բուժում են գլխի ճարպային սեբորեան։ Ժողովրդական բժշկության մեջ բուժական լայն կիրառում ունի կաղնու պտուղներից պատրաստված սուրճը, որը նշանակվում է գեղձախտի և նյարդային ցնցումների ժամանակ։

Он стал часто болеть, потому что перестал есть овощи. По вечерам у меня бывает свободное время и я обычно играю в компьютер. Моя сестра скоро начнет злиться. Ты плохо учишься, потому что много играешь в игры. Я так и не успел сделать уроки, потому что слишком долго играл в игры. Мальчик продолжал громко кричать. Почему ты так много ешь? Маш, помоги мне, пожалуйста, подготовиться к тесту. Чтобы мама чаще улыбалась, надо ей чаще помогать

• Կարդա՛ «Արծիվն ու կաղնին»  բալլադը:
• Բլոգումդ 5-6 նախադասությամբ գրավոր պատմի՛ր բալլադը: Բալադը շատ հետաքրքիր և սովորեցնող էր։ Ինձ շատ դուր եկավ։ Բալադը Կաղինի և արծիվի մասին էր ։Նրանք լավ ընկերներ էին և մի օր հանկարց կռվեցին և ասացին եսուժեղ եմ քան ցանկացածը։ հսկա
• Անծանոթ բառերը բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:
• վիթխարի- հսկա
• Գրի՛ր, թե ինչ սովորեցրեց քեզ այս բալլադը:
• Որ պետք չե պարզենալ և մեզ համարել ամենան։

The brother Axe(Կացին ախպերը) by Hovhannes Tumanian

(Simplified version for 3rd, 4th, 5th graders )

ONCE A MAN went to a place(վայր) to find some work. He came to a village(գյուղ) where he saw (տեսավ)people breaking up wood(փայտ)with their hands.

“Brothers,” he said, “why do it with your hands? Don’t you have an axe(կացին)?”

‘‘What’s an axe?” asked the villagers(գյուղացիներ).

The man took his axe from his belt(գոտի), cut the wood. Seeing this, the villagers ran through the village calling:

“Hey, everybody! Come and see what Brother Axe has done!”

The villagers gathered(հավաքվեցին) about the owner of the axe, asked him, gave him valuable gifts(արժեքավոր նվերներ) to take the axe from him.

The first day the king took the axe. As he wanted to cut with an axe, it fell on his foot and cut it. He started to cry with pain.

“Come here, everybody! Brother Axe has bitten(կծել) my foot.”

The villagers began to beat(ծեծել) the axe. Then they began to put it in the fire. The flames(բոցերը) rose high. When the fire had died down(հանգչել), they saw that the axe had turned red.

“Oh!” they cried, “Brother Axe is angry(բարկացել է). Look how red he has turned! What shall we do?

They finally decided(որոշեցին) to throw the axe into prison(բերդ). So they threw it into king’s barn(ամբար). The barn was full of hay(խոտ). As soon as the red-hot axe touched the hay a great fire started.

Terrified(Վախեցած), the villagers ran after its owner, they said, “Come, please, and bring Brother Axe to his senses(Կացին ախպորը խելքի բեր)!”

Փետրվարի 19-ը Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան օրն էր, ընկեր Քրիստինեի և ընկեր Սոֆիայի հետ որոշեցինք քայլել և ընթերցել Թումանյան։ Հանդիպեցինք Կոմիտասի պուրակում, երգեցինք, արտասանեցինք տարբեր ստեղծագործություններ։

Հետո քայլքով գնացինք դեպի Պոնչիկանոց։ Ուրախ ժամանակ անցկացրեցինք։

Հետո գնացինք Հովհաննես Թումանյանի տուն-թանգարան։ Նստեցինք աստիճանների վրա երգեցինք և արտասանեցինք, իսկ բարձրախոսերով լսվում էր Թումանյանի բանաստեղծությունները, երգերը և հեքիաթները։ Մտանք ներս, իսկ այնտեղ մեզ պատմեցին, ցույց տվեցին տունը, նկարվեցին,ք շատ հավես էր այնտեղ տեսանք նաև Թումանյանի շարժապատկերը։

128. Միջօրեի շոգից ու տոթից կարծես ամեն ինչ հալվել ու անէացել էր։ Թվում էր, թե բացի օձերից ոչ մի կենդանի արարած չկա աշխարհում։ Լավ էր, որ նախօրոք պատրաստվել էինք։ Կեսօրվա տոթին մնում էինք մեր զով սենյակում, երեկոն անցկացնում էինք բացօթյա տաղավարում։

129․ մանրէ, մանրէաբան, հնէաբան, վայրէջք, լայնէկրան, անէանալ, չէր

Ասում են, որ մարդկանց ձեռքերի վրա շատ մանրէներ կան։

Մանրէաբանները կարողանումեն նրանց տեսնել։

Հնէաբանները շատ պեղումների ընթացքում գտել են մարդու մարմին։

Մենք ինքնաթիռով փափուկ վայրէջք կատարեցինք։

Քամելյոնները շատ լավ

130․ Նախօրոք, տնօրեն, անօգնական, կեսօր, ամենօրյա, միջօրեական, ապօրինի։

Ես նախօրոք պատրաստել էի իմ իրերը ճամփորդության համար։

Մեր տնօրենը շատ հուսահատ դուրս եկավ։

Փողոցում մի անկյունում նստած էր խղճուկ և անօգնական շնիկը։

Կեսօրին մայրիկիս հետ գնացինք զբոսնելու։

Տատիկս ամենօրյա աշխատանք է կատարում։

Զրոյական միջօրեականը անցնում է Լոնդոնի Գրինվինչի աստղադիտարանի վրայով:

Գողը գողացել էր ապօրինի կոշիկները։

131. Ուրբաթ, երբեմն, դարբին, մարգարիտ, պարգև, հագնել, կենդանի, խնդիր

Կար-չկար մի աղքատ դարբին անունը Վարազդատ։ Ուրբաթ երեկոյան դարբինը և իր կինը հաց կերան և պառկեցին քնելու։ Դարբինը երբեմն խոսում էր կենդանիներ պահելու մասին։ Մի անգամ դարբինը որոշեց մտնել ծովը և լողալ։ Նա չգիտեր, որ այնտեղ կար շատ փայլուն մարգարիտներ։ Նա հագավ լողաթաթերը և սուզվեց ջրի հատակը։ Նրա մոտ խնդիր առաջացավ, բայց անտեսելով խնդիրը հասավ մարգարիտներին և տարավ այն թանգարան նրան պարգևատրեցին և նա դարձավ հարուստ Վարազդատ։

132. Նուրբ, սրբել, դարբին, խաբել, թպրտալ, երփներանգ, երբեք, համբուրել, փրփրել, հինգշաբթի, ճամփորդ, դարպաս, ճանապարհ, աղբանոց, իբրև, եղբայր։

133. Թարգմանել, հաքուստ, կարգ, պարգևատրել, երգիչ, օգուտ, անեծք, սայթաքել, զորք, վարկաբեկել, գրկել, ձագուկ։

Առաջադրանքներ

1. Թվերը  պարզ արտադրիչների վերլուծելով՝ գտիր ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը․
   ա․ (72; 96)=2x3x4x6x8x12x24=333776
2. 72 – 1, 2, 3, 4, 6, 8, 9, 12, 18, 24, 36
3. 96 – 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 16, 24, 32, 48
   բ․  (90; 126)=2x3x6x9x18=5832
4. 90 – 1, 2, 3, 5, 6, 9, 10, 15, 18, 30, 45
5. 126 – 1, 2, 3, 6, 7, 9, 14, 18, 21, 42, 63
   գ․  (108; 198)=2x3x6=36
6. 108 – 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18, 27, 36, 54
7. 198 – 1, 2, 3, 6, 33, 66, 99
   դ․  (125; 200)=5×25=125
8. 125 – 1, 5, 25
9. 200 – 1, 2, 4, 5, 8, 25, 40, 50, 100
   ե․  (175; 324)=1
10. 175 – 1, 5, 7, 25, 35
11. 324 – 1, 2, 3, 4, 6, 9, 36, 54, 81, 108, 162
    զ․  (40; 56; 72)=2x4x8=64
12. 40 – 1, 2, 4, 5, 8, 10, 20
13. 56 – 1, 2, 4, 7, 8, 28
14. 72 – 1, 2, 4, 6, 8, 9, 12, 18, 36
    է.  (120; 140; 189)=1
15. 120 – 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 15, 10, 12, 24, 20, 30, 40, 60
16. 140 – 1, 2, 4, 5, 7, 20, 28, 25, 70
17. 189 – 1, 3, 7, 9, 21, 27, 49, 63
18. Թվերը  պարզ արտադրիչների վերլուծելով՝ գտիր ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը․
    ա․ (88; 104)=2x4x8=64
19. 88 – 1, 2, 4, 8, 11, 22, 44
20. 104 – 1, 2, 4, 8, 13, 26, 52
    բ․  (85; 102)=1
21. 85 – 1, 5, 17
22. 102 – 1, 2, 3, 6, 17, 34, 51
    գ․  (31; 40)=1
23. 31 – 1, 31
24. 40 – 1, 2, 4, 5, 8, 10, 20
    դ․  (140; 224)=2x4x7x14x28=14112
25. 140 – 1, 2, 4, 5, 7, 10, 14, 20, 28, 35, 70
26. 224 – 1, 2, 4, 7, 8, 14, 16, 28, 32, 56, 112
    ե․  (45; 48; 81)=3
27. 45 – 1, 3, 5, 9, 15
28. 48 – 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 16, 24
29. 81 – 1, 3, 9, 27
    զ․  (57; 76; 83)=1
30. 57 – 1, 3, 19
31. 76 – 1, 2, 4, 19, 38
32. 83 – 1
    է․  (260; 325; 455)=5x13x65=4225
33. 260 – 1, 2, 4, 5, 10, 13, 20, 26, 52, 65, 130
34. 325 – 1, 5, 13, 25, 65
35. 455 – 1, 5, 7, 13, 35, 65, 91
36. Թվերը պարզ արտադրիչների վերլուծելով՝ գտիր ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկը․
    • ա․ [21; 28]=7
37. 21 – 3, 7
38. 28 – 2, 4, 7, 14
    • բ․  [84; 108]=2
    • 84 – 2, 3, 4, 6, 14, 21, 42
    • 108 – 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18, 27, 36, 54
    • գ.  [160; 260]=2
    • 160 – 2, 4, 8, 10, 16, 20, 80
    • 260 – 2, 4, 5, 52, 65, 130
    • դ․  [14; 35; 42]=7
39. 14 – 2, 7
40. 35 – 5, 7
41. 42 – 2, 6, 7, 21
42. ե․  [15; 40; 45]=5

15 – 3, 5

40 – 2, 4, 5, 8, 10, 20

45 – 3, 5, 9, 15

1. Թվերը  պարզ արտադրիչների վերլուծելով՝ գտիր ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկը․
   • ա․  [23; 31]=1

23 – 1, 23

31 – 1, 31

1. բ․ [32; 35]=1

32 – 1, 2, 4, 8, 16

35 – 1, 5, 7

1. գ.   [54; 126]=2

54 – 2, 3, 6, 9, 18, 27

 126 – 2, 3, 6, 7, 9, 14, 18, 21, 42, 63

1. դ․   [48; 36; 54]=2

48 – 2, 3, 4, 6, 8, 12, 16, 24

36 –  2, 3, 4, 6, 9, 12, 18

54 – 2, 3, 6, 9, 18, 27

1. ե․   [51; 68; 85]=17

51 – 3, 17

68 –  2, 4, 17, 34

85 – 5, 17