Նախ վերհիշենք, թե ինչպես ենք բազմանիշ թիվը բազմապատկում միանիշ թվով՝
x
6
4
3
3
1
9
2
9
Այժմ բազմանիշ թիվը բազմապատկենք երկնիշ թվով:
Թիվը երկնիշ թվով՝ բազմապատկելիս սյունակաձև գրելու դեպքում նախ այն բազմապատկում ենք միավորով, արդյունքը գրում ենք գծից ներքև 1-ին տողում, ապա տասնավորով, որի արդյունքը գրում ենք երկրոդ տողում 1 նիշ խորքից, և արդյունքները գումարում ենք այնպես, ինչպես այս օրինակներում՝
x
4
5
6
6
5
+
2
2
8
0
2
7
3
6
2
9
6
4
0
Այժմ բազմանիշ թիվը բազմապատկենք եռանիշ թվով:
Թիվը եռանիշ թվով բազմապատկելիս սյունակաձև գրելու դեպքում նախ այն բազմապատկում ենք միավորով, արդյունքը գրում ենք գծից ներքև 1-ին տողում, ապա տասնավորով, որի արդյունքը գրում ենք երկրոդ տողում 1 նիշ խորքից, հետո հարյուրավորով, որի արդյունքը գրում ենք երրորդ տողում 2 նիշ խորքից և արդյունքները գումարում ենք այնպես, ինչպես օրինակում՝
x
5
4
6
2
1
2
3
+
1
6
3
8
6
1
0
9
2
4
5
4
6
2
6
7
1
8
2
6
1․ Հաշվի՛ր արտահայտության արժեքը։
678×5
x
6
7
8
5
3
3
9
0
1240×3
x
1
2
4
0
3
3
7
4
0
585×55
x
5
8
5
5
5
+
2
9
2
5
2
9
2
5
3
2
1
7
5
548×66
x
5
4
8
6
6
+
3
2
8
8
3
2
8
8
3
6
1
6
8
828×882
x
8
2
8
8
8
2
+
1
6
5
6
6
6
2
4
6
6
2
4
7
3
0
2
9
6
625×304
x
6
2
5
3
0
4
+
2
5
0
0
0
0
0
1
8
7
5
1
9
0
0
0
0
8624×126
x
8
6
2
4
1
2
6
+
5
1
7
4
4
1
7
2
4
8
8
6
2
4
1
0
8
6
6
2
4
2․ Եթե Կարենի մտապահած թվի կրկնապատիկից հանենք 14 և արդյունքը բաժանենք 5-ի, կստանանք 60։ Ո՞ր թիվն է մտապահել Կարենը։
Լուծում՝ 60×5=300 300+14=314 314:2=157 Պատ՝.157
Տնային առաջադրանքներ.
1․ Հաշվի՛ր արտահայտության արժեքը։
174×5
x
1
7
4
5
8
7
0
336×6
x
3
3
6
6
2
0
1
6
466×24
x
4
6
6
2
4
+
1
8
6
4
9
3
2
1
1
1
8
4
555×555
x
5
5
5
5
5
5
+
2
7
7
5
2
7
7
5
2
7
7
5
3
0
8
0
2
5
642×704
x
6
4
2
7
0
4
+
2
5
6
8
0
0
0
4
4
9
4
4
5
1
9
6
8
1932×126
x
1
9
3
2
1
2
6
+
1
1
5
9
2
3
8
6
4
1
9
3
2
2
4
3
4
3
2
2․Եթե Դավիթի մտապահած թվին ավելացնենք 2 և ստացված գումարը փոքրացնենք 5 անգամ, ապա կստանանք 34։ Գտե՛ք Դավիթի մտապահված թիվը։
Եթե տարբերությանը գումարենք հանելին ու ստանանք նվազելին, ապա այն ճիշտ է կատարված, իսկ եթե ոչ, ապա սխալ է։
Նվազելի
–
հանելի
=
տարբերություն
4567
–
3569
=
998
Դասարանական առաջադրանքներ.
1․ Կատարի՛ր հանում և արդյունքը ստուգի՛ր գումարումով։
Օրինակ՝ 4567-3569=998
–
4՛
5՛
6՛
7
Ստուգում՝
+
3
5
6
9
3
5
6
9
9
9
8
9
9
8
4
5
6
7
785-385
–
7
8
5
Ստուգում՝
+
4
0
0
3
8
5
3
8
5
4
0
0
7
8
5
672-660
–
6
7
2
Ստուգում՝
+
0
1
2
6
6
0
6
6
0
0
1
2
6
7
2
45844-8158
–
4
5
8
4
4
Ստուգում՝
+
3
7
6
8
6
8
1
5
8
8
1
5
8
3
7
6
8
6
4
5
8
4
4
90126-9008
–
9
0
1
2
6
Ստուգում՝
+
8
1
1
1
8
9
0
0
8
9
0
0
8
8
1
1
1
8
9
0
1
2
6
2. Գումարումով ստուգի՛ր ճի՞շտ է արդյոք կատարվել հանումը։
Օրինակ՝ 5555-99=5456 — ճիշտ է
Ստուգում՝
+
5
4
5
6
9
9
5
5
5
5
25252-7897=17355
Ստուգում՝
+
1
7
3
5
5
7
8
9
7
2
5
2
5
2
90000-7777=82223
Ստուգում՝
+
8
2
2
2
3
7
7
7
7
9
0
0
0
0
71587-42786=28801
Ստուգում՝
+
2
8
8
0
1
4
2
7
8
6
7
1
5
8
7
3․ 350 նստատեղ ունեցող ինքնաթիռն ունի 2 սրահ։ Առաջին սրահի նստատեղերը 46-ով քիչ են երկրորդ սրահի նստատեղերից։ Քանի՞ նստատեղ կա առաջին սրահում։ 350+46=396 396:2=198 198-46=152
Տնային առաջադրանքներ.
1․ Կատարի՛ր հանում և արդյունքը ստուգի՛ր գումարումով։
2509-1598
–
2
5
0
9
Ստուգում՝
+
0
9
1
1
1
5
9
8
1
5
9
8
0
9
1
1
2
5
0
9
10456-5987
–
1
0
4
5
6
Ստուգում՝
+
4
4
6
9
5
9
8
7
5
9
8
7
4
4
6
9
10
4
5
6
1456-999
–
1
4
5
6
Ստուգում՝
+
4
5
7
9
9
9
9
9
9
4
5
7
1
4
5
6
2. Ըստ օրինաչափության, տրված թվերից հետո գրի՛ր ևս երեք թիվ։
Փիլոս ես քեզ խորհուրդ կտամ ,որ շատ գիրք կարթաս ,դաս անես և քեզ հետ նման բաներ չի պատահի: Մադ ինչքան գիրք կարդա ,այնքան խելացի կլինի,դու էլ կտարբերես մեկը միյուսից և կիլինես ավելի խելացի:
Գյուղացու մեկն ունենում է մի հիմար տղա՝ անունը Փիլոս: Մի օր, հանդից վերադառնալիս սա մի ասեղ է գտնում ճանապարհին, գցում է սայլի մեջ, որ բերի տուն: Ու, տուն հասնելով, մորն ուրախացնում է,թե քեզ համար ասեղ եմ բերել: Որքան փնտրում է՝ ասեղը չի գտնում սայլի մեջ:
Այդ ժամանակ մայրը հանդիմանում է նրան.
— Հիմա՛ր,- ասում է,-գտած ասեղը շորի կուրծքը կամ թևքը կխրեն, ոչ թե սայլի մեջ կգցեն:
— Լավ, մյուս անգամ էդպես կանեմ,- ասում է Փիլոսը:
Մյուս անգամ մի կատվի ձագ է գտնում.աշխատում է կրծքիւն ամրացնել ու դրա համար այնքա՜ն է չարչարում կատվին, խեղճը սատկում է:
Գալիս է մորը պատմում: Մայրն ասում է.
-Հիմա՛ր, կատվին «փիսի-փիսի» կանեն, ոչ թե էդպես…
-Լա՛վ, մյուս անգամ էդպես կանեմ:
Մի քանի օր հետո նապաստակ է պատահում: Փիլոսը սիրով «փիսի-փիսի» է կանչում: Եվ քանի նա կանչում է, նապաստակը հեռու է փախչում:
Գալիս է մորը պատմում, թե ինչպես է նապաստակը փախել:
-Ա՛յ,-ա՛յ-ա՛յ, ա՛յ,- ասում է մայրը,-նապաստակին փայտով ու հրացանով կխփեն, ոչ թե «փիսի-փիսի» կանեն:
— Լավ, եկող անգամ էդպես կանեմ,- խոստանում է Փիլոսը:
Մի քանի ժամանակ հետո գյուղով անցնելիս, տեսնում է հարսանիք, բակում մարդիկ, կանայք պարում են, ուրախանում:
Փիլոսը մոտենում է, ուրախության ու պարի տաք ժամանակը՝ գլխարկը վերցնում է ու բարձրաձայն լաց լինում.
-Աստուծով մխիթարվեք,-ասում է,-աստուծով մխիթարվեք…
Մարդիկ բռնում են դրան, մի լավ ծեծում ու հարսանիքից դուրս անում: Ճանապարհին պատահում է մի տերտերի.կարծում է՝ դա էլ է իրեն ծեծելու, հայհույ է անում, որ փախցնի:
Բայց տերտերը մոտենում, գավազանով խփում է դրան և ճանապարհը շարունակում:
Իսկ Փիլոսը գալիս է տուն ու բոլորը լալով պատմում է մորը.
-Վա՛յ, Փիլոս, վա՛յ,- ասում է մայրը: -Տերտեր տեսնելիս՝ գլխարկը կվերցնեն, կչոքեն և կասեն. «Օրհնի, տեր հայր»:
-Մյուս անգամ, մայրի՛կ, էդպես կանեմ:
Եվ շատ չի անցնում, մի օր Փիլոսը գնում է անտառ: Շատ է գնում անտառում, քիչ է գնում, մեկ էլ պատահում մի արջի:
Փիլոս, դու փիլո՜ս…
Արջին տեսնում է թե չէ՝ ծունկ է չոքում ու ասում.
-Օրհնի՜, տեր հայր, օրհնի՜…
Արջը թաթերով խփում է դրան, գցում գետին ու վրան նստում:
Փիլոսը վախից լռում է ու շունչը քաշում իրեն:
Արջը տեսնում է էլ ձայն-շունչ չկա, թողնում է հեռանում:
Իսկ Փիլոսը վեր է կենում ու մինչև տուն վազելը մեկ է անում:
Ու այդ օրվանից, ասում են, Փիլոսը խելոքացել է, էլ հիմարություններ չի անում:
Давним давно ,в 1915 году, Турция нападал на армянский народ. Они хотели наши земли, нашу родину и они убыли многих людей, много армянских детей. Сейчас Азербайджан нападал на Карабах, они хотят армянские земли ,но мы не дадим .Ми все гордимся нашими солдатами, они все герои. Я очень люблю мою родину и мы ПОБЕДИМ.
1․ Կատարի՛ր գումարում և արդյունքը ստուգի՛ր հանումով։
Օրինակ՝ 4156+123=4279
+
4
1
5
6
Ստուգում՝
–
4
2
7
9
1
2
3
1
2
3
4
2
7
9
4
1
5
6
585+585=1170
+
5
8
5
Ստուգում՝
–
1
1
7
0
5
8
5
5
8
5
1
1
7
0
5
8
5
82844+7258=
+
8
2
8
4
4
Ստուգում՝
–
9
0
1
0
2
7
2
5
8
8
2
8
4
4
9
0
1
0
2
7
2
5
8
4758+645
+
4
7
5
8
Ստուգում՝
–
5
4
0
3
6
4
5
4
7
5
8
5
4
0
3
6
4
5
11111+11684
+
1
1
1
1
1
Ստուգում՝
–
2
2
7
9
5
1
1
6
8
4
1
1
1
1
1
2
2
7
9
5
1
1
6
8
4
1147+5689
+
1
1
4
7
Ստուգում՝
–
6
8
3
6
5
6
8
9
5
6
8
9
6
8
3
6
1
1
4
7
47859+16982
+
4
7
8
5
9
Ստուգում՝
–
6
4
8
4
1
1
6
9
8
2
4
7
8
5
9
6
4
8
4
1
1
6
9
8
2
6729+1284
+
6
7
2
9
Ստուգում՝
–
8
0
1
3
1
2
8
4
1
2
8
4
8
0
1
3
6
7
2
9
2․ Հանումով ստուգի՛ր ճիշտ է արդյոք կատարվել գումարումը։
Օրինակ՝ 9999+55=10054
Ստուգում՝
–
1
0
0
5
4
5
5
9
9
9
9
25+7897=7922
Ստուգում՝
–
7
9
2
2
2
5
7
8
9
7
978+167=1154
Ստուգում՝
–
1
1
5
4
1
6
7
9
7
8
3․ Երբ կանգառում ավտոբուսից իջավ 7 ուղևոր և ավտոբուս բարձրացավ 12 ուղևոր, ավտոբուսում ուղևորների թիվը դարձավ 24։ Քանի՞ ուղևոր կար ավտոբուսում մինչև կանգառ։ 24+7-12=19 Պատ.՝19
4․ Գնացքը երկու օրում անցավ 1255կմ ճանապարհ։ Երկրորդ օրն այն անցավ 25կմ-ով պակաս ճանապարհ, քան անցել էր առաջին օրը։ Որքա՞ն ճանապարհ է անցել գնացքը երկրորդ օրը։ 1255+25=1280 1280:2=640 640-25=615 Պատ.՝615կմ:
Տնային առաջադրանքներ.
1․ Կատարի՛ր գումարում և արդյունքը ստուգի՛ր հանումով
672+672
+
6
7
2
Ստուգում՝
–
1
3
4
4
6
7
2
6
7
2
1
3
4
4
6
7
2
9182+98
+
9
1
8
2
Ստուգում՝
–
9
2
8
0
9
8
9
1
8
2
9
2
8
0
9
8
1487+561
+
1
4
8
7
Ստուգում՝
–
2
0
5
4
5
6
7
1
4
8
7
2
0
5
4
5
6
7
89621+3810
+
8
9
6
2
1
Ստուգում՝
–
9
3
4
3
1
3
8
1
0
8
9
6
2
1
9
3
4
3
1
3
8
1
0
2․ Երկու օրում Գայանեն վաճառեց 240կգ վարունգ։ Առաջին օրը նա վաճառեց 20կգ ավելի, քան երկրորդ օրը։ Հաշվի՛ր, թե որքան է կազմում երկրորդ օրվա վաճառքի գումարը, եթե առաջին օրվանը կազմում է 10400դրամ։ 240-20=220 220:2=110 110+20=130 10400:130=80 110×80=8800 Պատ՝.8800դրամ:
1․ Աննան ապրում է բազմահարկ շենքում։ Նրանից վերև կա 8 հարկ, իսկ ներքև՝ 5 հարկ։ Քանի հարկանի է այն շենքը, որտեղ ապրում է Աննան։ Լուծում.` 8+5+1=14, Պատ՝ 14 հարկանի: 2․ Մարիան պահարանում ունի 3 զույգ կոշիկ։ Առանց նայելու առնվազն քանի՞ հատ կոշիկ պետք է հանի նա, որպեսզի վստահ լինի, որ գոնե մեկ զույգ կոշիկ հանել է։
4 զույգ: 3․ Հրաչը հաշվեց, որ իր և իր ընկերների տարիքների գումարը հավասար է 48-ի։ Հետո նա նկատեց, որ հինգ տարի հետո նրանց բոլորի տարիքների գումարը կլինի 78։ Քանի՞ ընկեր ունի Հրաչը։
Երեկոյան, քնից արթնանալով, առյուծն սկսում է մռնչալ՝ արթնացնելով անտառի հեռու ծայրերում քնած կենդանիներին: Արթնանում է նաև մի նապաստակ, որ տեսնելով մյուս կենդանիներին փախչելիս ու թաքնվելիս, ասում է.
-Ինչո՞ւ պիտի առյուծն այդպես ահարկու մռնչա, և բոլորը փախչեն ու թաքնվեն; Ինչ է, չե՞մ կարող ես էլ նրա պես մռնչալ, որ մեծից փոքր սրտաճաք լինեն վախից;
Եվ նապաստակը թոքերը պատռելով փորձում է առյուծի պես մռնչալ, բայց ողորմելի ճվճվոց է դուրս գալիս: Հենց այդ պահին մի սոված աղվես է անցնելիս լինում; Լսելով նապաստակի ճվճվոցը, նա գալիս է, ճանկում մեծամիտի գլուխը և ասում.
-Սրանից հետո լավ հիշիր՝ դու նապաստակ ես ու ոչ թե առյուծ:
Ասում է և ուտում հիմար նապաստակին:
Առաջադրանքներ
1.Ո՞րն է այս առակի խորհուրդը; Մեկնաբանի՛ր:
Այսինքն եթե թոքր ես ու վախկոտ,պետք չէ քեզ դնես ուժեղ թագավորի տեղ:
2. Այս առակի ասելիքը բնորոշող ասացվածքներ գտի՛ր:
Ոտքերդ վերմակիդ բոյին երկարացրու:
3. Paint ծրագրով նկարի՛ր առակը:
4. Խորհուրդ տուր այս առակի հերոսներին:
Խորհոըրդ եմ տալիս նապաստակին,որ եթե չես կարող քեզ պաշտպանել,ուրեմն մի արա այն,ինչը քո ուժերից վեր է:
14,147,1854,147651,256478 3․ Առաջին ծորակով 1 ժամում ջրավազան կարող է լցվել 1450լ ջուր, իսկ երկրորդով՝ 2 անգամ քիչ։ Որքա՞ն ջուր կարող է ջրավազան լցվել 1 ժամում երկու ծորակներով միաժամանակ։
Միլենա Կարապետյան բլոգ 