217. Մանրակի լայնությունը 1 ։ 5 մասշտաբով գծագրում 8 սմ է։ Որքա՞ն
կլինի այդ մանրակի լայնությունը 1 ։ 4 մասշտաբով գծագրում։

8·5=40

40:4=10

Պատ.՝ 10 սմ:

219. Բանվորը պիտի պատրաստեր 80 մանրակ։ Հերթափոխի վերջում
նա նախատեսված աշխատանքը կատարել էր 130 %­ով։ Քանի՞
մանրակ էր պատրաստել բանվորը։

80:100·130=104

Պատ ՝ 104 մանրակ

Սովորել ՝ Թթուներ թեման:

Տնային առաջադրանք

Պատասխանել հարցերին

1. Ի՞նչ թթուներ կան բնության մեջ:

Բնության մեջ կան շատ թթուներ, օրինակ՝ կիտրոնաթթու (կիտրոնի բաղադրության մեջ), խնձորաթթու (խնձորի մեջ), կաթնաթթու (թված կաթի բաղադրության մեջ), քացախաթթու (առաջանում է խաղողը թթվեցնելիս)։

1. Ի՞նչ բաղադրություն ունեն թթուները:

Ինչպես տեսնում եք, թթուների բաղադրությունում առկա է ջրածինը (H):

1. Ինչպե՞ս կարող եք համոզվել ,որ տվյալ նյութը թթու է:

Իսկ ինչպե՞ս կարելի է պարզել, որ տվյալ նյութը թթու է։ Դրա համար կան հատուկ նյութեր, որոնք կոչվում են հայտանյութեր (ինդիկատոր)։ Դրանք փոխում են իրենց գույնը թթուների միջավայրում։

1. Ինչպե՞ս պետք է վարվել թթուների հետ:

Ուստի թթուների հետ հարկավոր է շատ զգույշ վարվել։ Եթե թթուն թափվել է մաշկի վրա, այն հարկավոր է շտապ լվանալ առատ, ջրով, այնուհետև մշակելջ սննդի սոդայով։

Тренировочные упражнения

1.Читаем , отвечаем на вопросы и выполняем задания к тексту.

ЖУРАВЛЬ

Радостно слышать весною крики журавлей в небе. Прилет журавлей обещает близкое тепло. Любит этих птиц наш народ. Много сказок и песен сложил он о журавлях.

Журавль очень высок на ногах. У него большие крылья и длинные перья. Клюв журавля крепкий и острый.

Гнездо журавль вьет прямо в ямке на поле. На сухую траву журавлиха кладет два крупных яйца. Молодых журавлят родители уводят в кусты или в камыши.

Раненый журавль бросается на спину и бьет собаку ногами и клювом. Один охотник потерял глаз, когда хотел схватить раненого журавля.

Теперь охота на журавлей в нашей стране запрещена. (95 слов.) (По С. Аксакову.)

Ответить на вопросы:

1. Почему запрещена охота на журавлей?

2. Каков внешний вид журавля?

3. Где гнездятся журавли?

4. Чем опасен ранний журавль?

5.Как можно озаглавить рассказ?

Задания.

1. Выпишите из текста имена собственные.
2. Приведите примеры одушевленных и неодушевленных существительных.
3. Выпишите по 3-4 примера существительных. Определите их род.
4. Найдите в тексте существительные, которые не изменяются по числам. Определите их род.

2.В каком ряду все существительные являются одушевленными?

А) буйвол, воробей, зверь

Б) народ, труп, студенчество

В) робот, покойник, туз

Г) черт, эгоист, леший

3. В каком ряду все слова являются именами существительными?

1.Учительская , холодно,белый;

2.Бег,приморский ,лесник;

3.Переход ,множество,острый;

4.Роща,набережная ,комната.

4.В каком ряду расположены  имена существительные, которые употребляются только в  форме  множественного числа?

1. ножницы, туфли, очки;
2. именины, шорты, торты;
3. потемки, городки, духи;
4. дома, сливки, игры.
5. В каком ряду расположены  имена существительные, которые употребляются  только в форме  единственного числа?

1. человек, листок, смелость;
2. серебро, пшено, молоко;
3. родственник, молодец, родня;
4. молодежь, железо, вопрос.

6.Просклоняйте следующие существительные по падежам:

собака

стол

море

7.Напишите род существительных.

Конь,море,стакан,день,станция,дом,пальто,площадь,обжора,папа,петух,собака,ночь,окно.

Ծանոթություն․ Ազնավուրը Ազնավուրի մասին

«Երբեք չեմ սիրել պարտվել: Երբեք չեմ կարողացել հաշտվել պարտության հետ: Պարտություններով ու դժվարություններով լի իմ կարիերայի առաջին տարիներին ուղեկցող ողջ դառնությունը եւ ծաղր ու ծանակը ընտանիքիս էր բաժին հասնում․․․ Ամեն անգամ, երբ տուն էի վերադառնում, ականջներս դեռ լի հանդիսատեսի աղմուկ-աղաղակով, սուլոցներով ու վիրավորանքներով, ծնողներս իմ կողքին էին, պատրաստ լսելու ու մխիթարելու: Կորած է այն մարդը, որ հենարան չունի: Իմ հենարանը իմ ընտանիքն էր՝ մայրս, հայրս, քույրս… Ապրելու համար մի ելք կա միայն: Քեզ զիջում են միայն այն դեպքում, երբ քո կարիքն են զգում: Իսկ եթե չէ՝ բարի ճանապարհ: Նշանակում է՝ նախ պետք է օգտակար դարձնես քեզ, ապա՝ անհրաժեշտ:»

1. <<Իմ Ազնավուրը>> վերնագրով գրել պատմություն

2.Կազմել հոմանիշային եռյակներ

գովել, փառաբանել, գովերգել

քաջալերել, ոգևորել, խանդավառել

աղերսել, խնդրել, աղաչել

հանդիմանել, նախատել, սաստել

երկյուղել, սարսափել, վախենալ

2.Տրված բազմիմաստ բառերից յուրաքանչյուրով կազմե՛լ
երկուական նախադասություն՝ բառերը գործածելով տարբեր իմաստներով։
Քար, երկաթե, հաց, ծով, ալեկոծվել

Ադամանդի քարերից պատրաստեցի վզնոց և թևնոց։

Տուֆ քարից պատրաստում են տարբեր շինություններ։

Երկաթե կամք է պետք, որպեսզի դիմանասայս աղմուկին։

Մեր տան դարպաստները երկաթյա են։

Իմ տատիկը շատ համեղ հաց է թխում։

Իմ մայրիկը հացի ժամին կանչեց ինձ։

Կար ժամանակ, որ Հայաստանը ծովից ծով էր։

Երբ գնացինք, ծովը ալեկոծված էր։

Ալեկոծված մարդիկ չեն հասկանում ինչ են անում։

Սերֆինգիստները շատ լավ են անում հնարքները ալեկոծված ծովի վրա։

3 Փորձենք գրել   գրաբարյան ուղղագրությամբ.

թիթեռն, բերք, միթե, սեգ, բարեպատեհ, Հռիփսիմե, բանակամեջ, բերդակալ, գես, գելարան, հրեաբար, գետնաբեկ, ի դեպ, դեմք, եղկելի, սերովբե, երբեմն, երես, երե, զգենուլ, զետեղել, ընդդեմ, եթե, հանդերձ, հանդեպ, հեղգ, մարգարեական, ձեռնածու, ձմերային, կարեվեր, կեղեքել, ճեմարան, մեծամեծ, շեն, գրեի

Թիթեռն – թիթէռն

Բերք – բէրք

Միթե – միթէ

Սեգ – սէգ

Բարեպատեհ – բարէպատէհ

Հռիփսիմե – Հռիփսիմէ

Բանակամեջ – բանակամէջ

Բերդակալ – բէրդակալ

Գես – գէս

Գելարան – գէլարան

Հրեաբար – հրէաբար

Գետնաբեկ – գետնաբէկ

Ի դեպ – ի դէպ

Դեմք – դէմք

Եղկելի – Էղկելի

Սերովբե – սերովբէ

Երբեմն – Էրբեմն

Երես – էրէս

Երե – էրէ

Զգենուլ – զգէնուլ

Զետեղել – զետեղէլ

Ընդդեմ – ընդդէմ

Եթե – եթէ

Հանդերձ – հանդէրձ

Հանդեպ – հանդէպ

Հեղգ – հէղգ

Մարգարեական – մարգարէական

Ձեռնածու – ձէռնածու

Ձմեռային – ձմէռային

Կարեվեր – կարէվոր

Կեղեքել – կէղեքել

Ճեմարան – ճէմարան

Մեծամեծ – մէծամէծ

Շեն – շէն

Գրեի – գրէի

Հարցեր

• Ովքե՞ր էին փարավոնները։

Եգիպտոսում թագավորներին անվանում էին փարավոն, որ նշանակում էր <<մեծ տան (պալատի) տեր>>:

• Մի քանի նախադասությամբ ներկայացրու Ռամզես ll-ի գահակալման տարիները։

մ․թ․ա․ 1279-1213 թթ

• Ի՞նչ գիտեք եգիպտական մշակույթի մասին։

Եգիպտոսի մշակույթի մեջ է մտնում Քեոփս, Քեփրեն և Միկերեն փարավոնների  դամբարանները, բուրգերը և Սֆինքսի արձանը։

• Ինչու՞ է հույն պատմիչ Հերոդոտոսը Եգիպտոսն անվանել Նեղոսի պարգև։

Նեղոսը ջրի միակ աղբյուրն էր և կյանք էր պարգևում շրջակայքում ապրող մարդկանց։

Աղբյուրներ

Դասագիրք, էջ 21-24

Հին աշխարհի երկրներ. Եգիպտոս

Հին Եգիպտոսի արվեստը (տեսաֆիլմ)

Սովորել Քիմիական տարրերի նշաններըՈ. թեման

Էջ՝ 52-56

Տնային առաջադրանք

Պատասխանել հարցերին

1. Ո՞վ և ե՞րբ է առաջարկել այսօր օգտագործվող քիմիական նշանները:

Այսօր օգտագործվող քիմիական նշաններրը առաջարկել է շվեդ քիմիկոս Ի. Բերցելիուսը

1. Ի՞նչ սկզբունքով են կազմում քիմիական տարրերի նշանները:Բերեք օրինակներ:

Հիմնականում անվանում են լատիներեն կամ հուներեն անվանումների սզբնատառերով։

1. Ի՞նչ ծագում ունեն քիմիական տարրերի անվանումները:

Հիմնականում անվանվել են նյութերի լատինական, կամ հունական անվանումների սզբնատառերով: Օրինակ՝ Cu (cuprum), Ca (calcium):  Մի մասն անվանվել են արեգակնային համակարգի մոլորակների անուններով, օրինակ՝ սելեն- Լուսին, տելուր- Երկիր, ուրան, նեպտուն և այլն: Անվանվել են նաև ի պատիվ տարբեր պետությունների: Օրինակ՝ գալիումը Ֆրանսիայի հին անվանումն է, գերմանիումը Գերմանիայի պատվին, և ռութենիում, որը Ռուսաստանի լատինական անվանումն է:
Նյութերն իրենց անվանումները ստացել են  նայև հայտնի գիտնականների պատվին: Այդ նյութերն են՝ էյնշտեյնիում, մենդելեևիում, նոբելիում և այլն:

1. Քիմիական տարրերի ո՞ր բնութագրերն է արտահայտում քիմիական նշանը:

Քիմիական նշանը տարրի ինչպես որակական այնպես էլ քանակական բնութագիրն է:

204. Քարտեզի վրա, որի մասշտաբը 1/10000000 է, Երևանի և Թբիլի­
սիի հեռավորությունը 1 4/5 սմ է։ Որքա՞ն է Երևանի և Թբիլիսիի
իրական հեռավորությունը։

1/4/5 x 10000000=9/5x 10000000=90000000/5=18000000

18000000սմ=180կմ

Պատ ՝ 180 կմ:

205. Հողակտորի հատակագծի մասշտաբը 1 ։ 5000 է։ Ինչքա՞ն կլինի հո­
ղակտորում երկու կետերի հեռավորությունը, եթե համապատաս­
խան կետերի հեռավորությունը հատակագծում հավասար է

ա) 3 սմ-ի

3·5000=15000

բ) 1/2 սմ-ի,

1/2· 5000=5000/2=2500

գ) 10 սմ-ի,

10·5000=50000

դ) 1ամբ 1/2 սմ-ի,

3/2 · 5000=15000/2=7500

1. Սկսում ենք ՝ <<Ես լրագրող եմ>>թեմայով նախագիծ։

Ներկայացնում եմ դպրոցս, ընտրության գործունեությունս, միջավայրս։

Ես շատ եմ սիրում իմ դպրոցը, իմ դպրոցում շատ հետաքրքիր են անցնում դասերը։ Իմ ընտրության գործունեությունը գորգագործություն է ։Ես ունեմ արդեն երկու աշխատանք և սիրում եմ գործել։ Ինձ շրջապատում են լավ ուսուցիչներ և լավ ընկերեներ ,իմ ընկերները իրձ օգնում են դասերում, իսկ դասատուները լավ են բացատրում դասերը։ Եվ դպրոցում և տանը իմ միջավայրը շատ դրական է, ես շրջապատված եմ ինձ սիրող մարդկանցով։

2. Անհրաժեշտության դեպքում գրել <<Ը>> տառը․

հյուրընկալ, անակնկալ, դյուրընկալ, առնչվել, երկնչել, խոչընդոտել, ակնթարթ, դասընթաց, մթնկա, անընթեռնելի, խոյնթաց, չըմբռնել, նախընտրել, սրընթաց,  խաղընկեր, ձեռնտու, ըմպելիք, առընթեր, ակնդետ, դյուրընթեռնելի, չընկնել, անըմբռնելի, դրմբոց, օրընդմեջ, այլընտրանք, ճեպընթաց, անընդունակ, ակնբախ, ընթանալ, զուգընթաց, համընկնել, չընդդիմանալ, երկընտրանք, կորնթարդ, համընթաց, գահնկեց, գիրկնդխառն, զմռսել, ընթերակա, ինքնստինքյան, չընկճվել, ամենաընտիր, մթնշաղ, անընդունելի, անընդմեջ, որոտնդոստ, ձկնկիթ, ամենաընդունակ, հոտնկայս, անընդհատ, չընդունել, ընկրկել, ընչացք, մերթընդմերթ, գույնզգույն, գործընկեր, դյուրըմբռնելի, հետզհետե, մեջընդմեջ, չըմբոշխնել, վերընթաց, ընձուղտ, մակընթացություն, օրըստօրե, արագընթաց, դասընկեր, ամենաընդունելի, լուսնկա, վերընձյուղվել։

Սովորում ենք այն կանոնները, թե գրաբարում վ հնչյունը որ դեպքում է արտահայտվում վ,  որ դեպքում՝  ւ,   որ դեպքում՝ ու  տառով.  

աշխարհաբար	գրաբար	աշխարհաբար	գրաբար
ավագանի	աւագանի	Աղվանք	Աղուանք
կաքավ	կաքաւ	նվաճել	նուաճել
դիվական	դիւական	կատվի	կատուի
անիվ	անիւ	անվանի	անուանի
թև /թեւ/	թեւ	արվեստ	արուեստ

Լրացուցիչ ընթերցանություն․,

Վաճառականի խիղճը

Ղ․Աղայան

Լինում է չի լինում մի գյուղացի: Մի օր այս գյուղացին իր մինուճար որդուն տանում է քաղաք մի վաճառականի՝ մի սովդաքարի մոտ աշակերտ տալու: Երկար զրուցելուց հետո վաճառականը համաձայնում է հինգ տարով վերցնել տղային, իսկ ռոճիկի հարցը գյուղացին թողնում է վաճառականի խղճին, թե որքան կցանկանա վճարել հինգ տարուց, թող այնքան էլ վճարի: Անցնում է երեք տարի: Գյուղացու որդին շատ հմուտ գործակատար է դառնում, բոլոր հարևանները շատ նախանձում են, որ վաճառականն այսպիսի ճարպիկ գործակատար ունի: Երբ լրանում է հինգ տարին, տղան մայրիկից նամակ է ստանում, թե հայրը «մահամերձ հիվանդ է», թող հաշիվները տիրոջ հետ փակի ու վերադառնա: Մայրը նշում է, որ որդին գումարի համար չհակաճառի, քանի որ հայրը նրա վարձի հարցը թողել է վաճառականի խղճին, որքան կտա, վերցնի, շատ թե քիչ: Սակայն վաճառականը առհասարակ մտադիր չէ գումար տալ տղային՝ պատճառաբանելով, որ նրան հինգ տարի պահել է, փեշակ սովորեցրել, էլ ինչ է ուզում, ոչ մի կոպեկ չի տա, ուր ուզում է գնա: Այդ ժամանակներում, երբ մարդ էր մահանում, բարեկամներին լուրը հասցնում էր ծխատեր քահանան և ամեն ծախս նա էր անում ու վերջում հաշիվ ներկայացնում: Մյուս առավոտ գործակատարը գնում է եկեղեցի: Քահանային ասում է, թե իր տերը վախճանվել է, պետք է բարեկամներին, համքարներին հայտնել և թաղման ծախսերի պատրաստություն տեսնել: Քահանան հայտնում է վաճառականի բոլոր բարեկամներին և համքարներին, որ երեկոյան գան վաճառականի տունը հոգեհանգստին ներկա լինելու: Երեկոյան քահանան տիրացուի հետ գնում է վաճառականի տունը և տեսնում, որ սա պատշգամբում նստած թեյ է խմում: Ասոհաջորդելով գալիս են տարբեր մարդիկ ու տեսնելով քահանային վաճառականի հետ զրուցելիս՝ հետ են գնում: Վաճառականը բարկանում է ու ծառային կարգադրում, որ կանչի այդ մարդկանցից մի քանիսին: Սրանք ասում են, որ իրենց հայտնել են, թե իբր մեռել է և եկել են հոգոցի վրա: Քահանան ևս ասում է, որ այդ հարցով էր եկել: Մյուս օրը վաճառականը գնում է թագավորի մոտ, հայտնում գործի եղելությունը և ասում, որ իր գործակատարը ուզում էր իրեն սաղ-սաղ թաղել, խնդրում է դատաստան: Գործակատարը պատմում է գործի ամբողջ պատմությունը, ասում, որ վաճառականը խիղճ չունի, ուստի իր համար մեռածի հաշիվ է, և նա դիմեց այդ միջոցին: Թագավորը պատվիրում է դահիճներին կախել տղային: Թագավորը հարցնում է վաճառականին՝ թե էլ ուրիշ ասելու ոչինչ չունի: Վաճառականը ասում է, թե չունի, թող կախեն տղային: Երեք անգամ թագավորը նույն հարցը տալիս է վաճառականին, երեք անգամ սա նույնն է պատասխանում: Թագավորը կարգադրում է դահիճներին հետ բերել տղային և կախել վաճառականին: Ապա նույն հարցը տալիս է տղային: Սա լռում է: Երրորդ անգամ հարցնելիս, տղան լացակումած ասում է, որ ինքը խղճում է նրա զավակներին, մտնում է նրա դրության մեջ, ինքը ոչ մի պահանջ չունի նրանից և հրաժարվում է մի որևէ վարձատրությունից: Թագավորը պատվիրում է դահիճներին հետ բերել վաճառականին: Կանչել է տալիս քաղաքի հայտնի վաճառականներին և հայտնում, թե այս վաճառականը որքան որ կարողություն ունի կիսեն և կեսը տան գործակատարին: Այսպիսով վաճառականի հարստության կեսը տալիս են գործակատարին և վերջ տալիս վաճառականի գանգատին:

Կարդալ և մի քանի նախադասությամբ համառոտ գրել ․․․

Ի՞նչ իմաստներով կարող են կիրառվել՝ սև, սպիտակ ,կարմիր ,դեղին ածականները․ փորձիր կազմել բառակապակցություններ և նշել դրանց իմաստները։

Սև սիրտ, սպիտակ աղավնի, կարմիր կով:

Առաջադրանքներ 2

171, 172, 173, 179, 180, 181։

171. Գրադարակում կա 60 գիրք։ Այդ գրքերի ­2/3 ը ամուր կազմով է։
Ամուր կազմով քանի՞ գիրք կա գրադարակում։

60·2/3=120/3=40

Պատ ՝ 40 գիրք:

172. Գնացքի մի վագոնում 36 ուղևոր կա, իսկ մյուսում՝ դրա 5/6 ­ը։
Ընդամենը քանի՞ ուղևոր կա այդ երկու վագոններում։

36 · 5/6=180/6=30

30+36=66

Պատ ՝ Կա 66 ուղևոր:

173. Հեռուստաաշտարակն ունի 420 մ բարձրություն և կազմված է
երեք մասից։ Առաջին մասի բարձրությունն աշտարակի բարձրու­
թյան 3/7 ­ն է, իսկ երկրորդը՝ 1/4 ­ը։ Ի՞նչ բարձրություն ունի աշտա­
րակի երրորդ մասը։

420 · 3/7=840/7=180

420 · 1/4 =420/4=105

180+105=285

420-285=135

Պատ ՝ 135:

179. Նախատեսված էր, որ գործարանը մեկ տարում պիտի թողարկեր
12500 մեքենա։ Գործարանը նախատեսված աշխատանքը կատա­
րեց 114 %­ով։ Նախատեսվածից քանի՞ մեքենայով ավելի թողար­
կեց գործարանը։
12500:100=125

125 · 14=1750

Պատ ՝ 1750:

180. Պահեստում 2000 կգ մթերք կար։ Առաջին օրը պահեստից տարան
ամբողջ մթերքի 40 %­ը, երկրորդ օրը՝ մնացածի 30 %­ը։ Քանի՞
կիլոգրամ մթերք մնաց պահեստում։

2000· 40 : 100=800

2000-800=1200

1200·30:100=360

360+800=1160

2000-1160=840

Պատ ՝ 840: