Урок дружбы

ЖИ – ШИ пиши с буквой «И».
ЧА – ЩА пиши с буквой «А».
ЧУ – ЩУ пиши с буквой «У».

Чтение и разбор текста:

Урок дружбы

Жили-были в чаще леса два ёжика: Пшик и Пыжик. Однажды Пшику пришла посылка от бабушки. В ящике были груши, яблоки и семечки. Но Пшик не стал рассказывать об этом своему другу, сам съел фрукты и семечки и запил всё это чашкой чая с шиповником. Вот только когда ящик выбрасывал, не заметил, что несколько семечек просыпались на землю.
Нашёл эти семечки Пыжик, собрал в пакетик и пришёл к своему приятелю Пшику.
— Здравствуй, Пшик! Я сегодня нашёл десять семечек. Давай их поровну разделим и съедим. Угощайся!
— Не надо… Зачем? — прищурился Пшик. — Ты нашёл — ты и ешь!
— Но мы же с тобой друзья, — сказал Пыжик. — А друзья всё должны делить пополам. Разве не так?
— Ты, наверное, прав, — ответил Пшик. Ему стало очень стыдно. Ведь он сам съел целый ящик семечек и фруктов и не поделился с другом. Он почувствовал, что поступил неправильно.
Взял Пшик пять семечек и сказал:
— Спасибо тебе, Пыжик! И за семечки, и за урок… дружбы!

Словарь:

  • чаща леса – անտառի խորքերը
  • посылка – ծանրոց
  • шиповник – մասուր
  • просыˈпаться – թափվել

Послетекстовые задания:

  1. Найди в тексте слова, в которых есть сочетания ЖИ, ШИ, ЧА, ЩА, ЧУ, ЩУ. Обрати внимание на их написание.
  2. жили , ёжика , Пшик , груши , шиповник , чаще , чашкой , угощайся , прищурился , Пыжик.
  3. Перескажи текст своими словами.

Բազմանիշ թվի բաժանում միանիշ թվի վրա։ Բաժանման ստուգումը բազմապատկումով

Բազմանիշ թվի բաժանում միանիշ թվի վրա։ Բաժանման ստուգումը բազմապատկումով

Պարապմունք 16

Բազմանիշ թվի բաժանում միանիշ թվի վրա։ Բաժանման ստուգումը բազմապատկումով

Դասարանական առաջադրանքներ

1 Կատարի՛ր բաժանում և արդյունքը ստուգի՛ր բազմապատկումով

Օրինակ՝ 153։3=51

Սյունակաձև

             
  1533      
   1551     
    3       
     3       
     0       
             
             

Ստուգում՝

             
   x51       
     3       
   153       
             
             
             
             

196:7=

Սյունակաձև

    1967     
     1428    
    56      
      56      
       0      
              
              

Ստուգում

             
   x  28     
      7     
     1,  96     
             
             
             

168:3=

Սյունակաձև

 1683    
  15 56   
 18    
   18     
    0     
          
          

Ստուգում

     56      
   x  3      
            
    168      
             
             
             

192:4=

Սյունակաձև

 1924    
  1648   
 32     
   32     
    0     
          
          

Ստուգում

      48     
   x   4     
     192     
             
             
             
             

835։5=

Սյունակաձև

 8355      
  5 167    
 33        
  30        
   35       
           
            
            
            

Ստուգում

     167     
   x   5     
            
     835     
             
             
             

228:6=

Սյունակաձև

 2286    
  1838   
 48     
   48     
    0     
          
          

Ստուգում

             
   x  38     
      6     
     228     
             
             
             

Տնային առաջադրանքներ

1 Կատարի՛ր բաժանում և արդյունքը ստուգի՛ր բազմապատկումով

423:9=

Սյունակաձև

 4239    
  3646   
 63     
   63     
    0     
          
          

Ստուգում

          
 x 46     
   9     
 +423     
          
         
          

304:2=

Սյունակաձև

  3042      
   2 152    
  10        
   10        
    04       
    04       
     0       
             

Ստուգում

          
 x152     
   2     
 +304     
          
         
          

234:3=

Սյունակաձև

 2343    
  2178   
  24     
   24     
    0     
          
          

Ստուգում

          
 x 78     
   3     
 +234     
          
         
          

416:8=

Սյունակաձև

 4168    
  4052   
 16     
   16     
    0     
          
          

Ստուգում

          
 x 52     
   8     
 +416     
          
         
          

Աշուն գիշեր

  1. Կարդա՛ Կոմիտասի «Աշուն գիշեր» բանաստեղծությունը:

Աշուն գիշեր

Ձյունիկ լուսին

Սարի ուսին,

Դեղին — կարմիր շաղալեն,
Ալիք — ալիք խաղալեն,
Ծովի ծոցին՝
Ալ ժապավեն
Տվել բոցին։

Ծառեր, հողմեր,
Ամեն կողմեր,
Թռչուն դառել երգելով,
Հեռու — հեռու հերկելով,
Երան — երան
Թռչելով
Օդի վրան։

      2.  Կարմիրով գրված բառերը դուրս գրիր, ապա բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:

Շաղալ – բարակ անձրև գալ, մաղել:

Հերկել –  տրակտորով՝ գութանով հողը ճեղքել ,վարել:

Երան-երան – թեթև՝ բարակ քամի:

      3.  Կապույտով գրված բառերը դուրս գրիր, ապա գրիր այդ բառերի հոմանիշները:

Ձյունկ-փաթիլ

Ալ-կարմիր

Բոց-կրակ

Հողմ-փոթորիկ

Բազմապատկում։ Բազմանիշ թվի բազմապատկումը երկնիշ և եռանիշ թվերով

Նախ  վերհիշենք, թե ինչպես ենք բազմանիշ թիվը բազմապատկում միանիշ թվով՝

     
x643 
   3 
1929 
   

 

Այժմ բազմանիշ  թիվը  բազմապատկենք երկնիշ   թվով:

Թիվը  երկնիշ  թվով՝ բազմապատկելիս  սյունակաձև  գրելու  դեպքում  նախ այն  բազմապատկում   ենք  միավորով,  արդյունքը գրում ենք գծից ներքև 1-ին տողում, ապա  տասնավորով, որի  արդյունքը  գրում ենք  երկրոդ տողում  1 նիշ խորքից, և արդյունքները գումարում ենք այնպես,  ինչպես  այս  օրինակներում՝

 x456 
   65 
+2280 
2736  
29640 
      

Այժմ    բազմանիշ   թիվը   բազմապատկենք  եռանիշ  թվով:

Թիվը  եռանիշ  թվով   բազմապատկելիս  սյունակաձև  գրելու դեպքում  նախ այն բազմապատկում ենք միավորով, արդյունքը գրում ենք գծից ներքև 1-ին տողում, ապա տասնավորով, որի  արդյունքը  գրում ենք  երկրոդ տողում  1 նիշ խորքից, հետո հարյուրավորով, որի արդյունքը գրում ենք երրորդ տողում 2 նիշ  խորքից և արդյունքները գումարում ենք այնպես, ինչպես օրինակում՝

 x5462  
   123  
+16386  
10924   
5462    
671826  
        

1 Հաշվի՛ր արտահայտության արժեքը։

678×5

     
x678 
   5 
3390 
     

1240×3

      
x1240 
    3 
 3740 
      

585×55

 x 585 
    55 
+ 2925 
 2925  
 32175 
       

548×66

 x 548 
    66 
+ 3288 
 3288  
 36168 
       

828×882

         
 x  828  
    882  
+  1656  
  6624   
 6624    
 730296  
         

625×304

          
 x   625  
     304  
+   2500  
    000   
  1875    
  190000  
          

8624×126

          
 x  8624  
     126  
+  51744  
  17248   
  8624    
 1086624  
          

2․ Եթե Կարենի մտապահած թվի կրկնապատիկից հանենք 14 և արդյունքը բաժանենք 5-ի, կստանանք 60։ Ո՞ր թիվն է մտապահել Կարենը։

Լուծում՝    60×5=300     300+14=314     314:2=157            Պատ՝.157

Տնային առաջադրանքներ.

1․ Հաշվի՛ր արտահայտության արժեքը։

174×5

     
x174 
   5 
 870 
     

336×6

      
x 336 
    6 
 2016 
      

466×24

 x 466 
    24 
+ 1864 
  932  
 11184 
       

555×555

          
 x   555  
     555  
+   2775  
   2775   
  2775    
  308025  
          

642×704

          
 x   642  
     704  
+   2568  
    000   
  4494    
  451968  
          

1932×126

          
 x  1932  
     126  
+  11592  
   3864   
  1932    
  243432  
          

2 Եթե Դավիթի  մտապահած  թվին ավելացնենք 2 և ստացված  գումարը փոքրացնենք 5 անգամ, ապա կստանանք 34։ Գտե՛ք Դավիթի մտապահված թիվը։

       Լուծում՝   34×5=170               170-2=168      Պատ.՝168             

Հանում։ Հանման ստուգումը գումարումով

Եթե տարբերությանը գումարենք հանելին ու  ստանանք նվազելին, ապա   այն ճիշտ է  կատարված, իսկ եթե ոչ, ապա սխալ է։

Նվազելիհանելի=տարբերություն
45673569=998

Դասարանական առաջադրանքներ.

1 Կատարի՛ր հանում և արդյունքը ստուգի՛ր գումարումով։

Օրինակ՝ 4567-3569=998

7 Ստուգում՝+3569   
 3569    998   
  998   4567   
               

785-385

785 Ստուգում՝+400   
 385   385   
 400   785   

672-660

672 Ստուգում՝+012   
 660   660   
 012   672   

45844-8158

45844 Ստուգում՝+37686  
  8158    8158  
 37686   45844  

90126-9008

90126 Ստուգում՝+81118   
  9008    9008   
 81118   90126   

2. Գումարումով ստուգի՛ր ճի՞շտ է արդյոք կատարվել հանումը։

Օրինակ՝ 5555-99=5456 — ճիշտ է

Ստուգում՝+5456 
    99 
  5555 

25252-7897=17355

Ստուգում՝+17355 
   7897 
  25252 

90000-7777=82223

Ստուգում՝+82223 
   7777 
  90000 

71587-42786=28801

Ստուգում՝+28801 
  42786 
  71587 

3․  350 նստատեղ ունեցող ինքնաթիռն ունի 2 սրահ։ Առաջին սրահի նստատեղերը 46-ով քիչ են երկրորդ սրահի նստատեղերից։ Քանի՞ նստատեղ կա առաջին սրահում։ 350+46=396  396:2=198  198-46=152

Տնային առաջադրանքներ.

1 Կատարի՛ր հանում և արդյունքը ստուգի՛ր գումարումով։

2509-1598

2509 Ստուգում՝+0911   
 1598   1598   
 0911   2509   

  10456-5987

10456 Ստուգում՝+4469   
  5987   5987   
 4469   10456   

1456-999

1456 Ստուգում՝+457   
  999   999   
 457  1456   

2. Ըստ օրինաչափության, տրված թվերից հետո գրի՛ր ևս երեք թիվ։

8, 7, 15, 22, 37,59,96,155

5, 7, 12, 19, 31,50,81,131

Փիլոսը

Գյուղացու մեկն ունենում է մի հիմար տղա՝  անունը  Փիլոս: Մի օր, հանդից վերադառնալիս սա մի ասեղ է գտնում ճանապարհին, գցում է սայլի մեջ, որ բերի տուն: Ու, տուն հասնելով, մորն ուրախացնում է,թե քեզ համար ասեղ եմ բերել: Որքան փնտրում է՝ ասեղը չի գտնում սայլի մեջ:

Այդ ժամանակ մայրը հանդիմանում է նրան.

— Հիմա՛ր,- ասում է,-գտած ասեղը շորի կուրծքը կամ թևքը կխրեն, ոչ թե սայլի մեջ կգցեն:

— Լավ, մյուս անգամ էդպես կանեմ,- ասում է Փիլոսը:

Մյուս անգամ մի կատվի ձագ է գտնում.աշխատում է կրծքիւն ամրացնել ու դրա համար այնքա՜ն է չարչարում կատվին, խեղճը սատկում է:

Գալիս է մորը պատմում: Մայրն ասում է.

-Հիմա՛ր, կատվին «փիսի-փիսի» կանեն, ոչ թե էդպես…

-Լա՛վ, մյուս անգամ էդպես կանեմ:

Մի քանի օր հետո նապաստակ է պատահում: Փիլոսը սիրով «փիսի-փիսի»  է կանչում: Եվ քանի նա կանչում է, նապաստակը հեռու է փախչում:

Գալիս է մորը պատմում, թե ինչպես է նապաստակը փախել:

-Ա՛յ,-ա՛յ-ա՛յ, ա՛յ,- ասում է մայրը,-նապաստակին փայտով ու հրացանով կխփեն, ոչ թե «փիսի-փիսի»  կանեն:

-Եկող անգամ էդպես էլ կանեմ, մայրի՛կ:

Եկող անգամ լաց լինելով գալիս է տուն:

-Ի՞նչ է պատահել,-հարցնում է մայրը:

-Գնացի դաշտ, մի հորթ պատահեց, փայտով խփեցի, ոտը կոտրվեց, հնձվորները բռնեցին ծեծեցին ինձ:

-Ա՛յ,-ա՛յ-ա՛յ, ա՛յ,- ասում է մայրը: Հորթին փայտով չեն խփի, իսկ մարդի, հնձվորի պատահելիս՝ «բարի աջողում» կասեն:

-Լա՛վ, մայրի՛կ, մյուս անգամ էդպես կանեմ:

Մյուս անգամ հանդիպում է մի մեծ խումբ մարդկանց, որ մեռել էին տանում թաղելու:

-Բարի աջողո՜ւմ, բարի աջողո՜ւմ,- գոռում է Փիլոսը:

Մարդիկ բռնում են դրան՝ մի լավ ծեծում, և նա լալով գալիս է էլի մորը պատմում գլխով անցածը:

-Վա՜յ, տղա,- մեռելի պատահելիս՝ կտխրեն, լաց կլինեն, կասեն «աստուծով մխիթարվեք» :

— Լավ, եկող անգամ էդպես կանեմ,- խոստանում է Փիլոսը:

Մի քանի ժամանակ հետո գյուղով անցնելիս, տեսնում է հարսանիք, բակում մարդիկ, կանայք պարում են, ուրախանում:

Փիլոսը մոտենում է, ուրախության ու պարի տաք ժամանակը՝ գլխարկը վերցնում է ու բարձրաձայն լաց լինում.

-Աստուծով մխիթարվեք,-ասում է,-աստուծով մխիթարվեք…

Մարդիկ բռնում են դրան, մի լավ ծեծում ու հարսանիքից դուրս անում: Ճանապարհին պատահում է մի տերտերի.կարծում է՝ դա էլ է իրեն ծեծելու, հայհույ է անում, որ փախցնի:

Բայց տերտերը մոտենում, գավազանով խփում է դրան և ճանապարհը շարունակում:

Իսկ Փիլոսը գալիս է տուն ու բոլորը լալով պատմում է մորը.

-Վա՛յ, Փիլոս, վա՛յ,- ասում է մայրը: -Տերտեր տեսնելիս՝ գլխարկը կվերցնեն, կչոքեն և կասեն. «Օրհնի, տեր հայր»:

-Մյուս անգամ, մայրի՛կ, էդպես կանեմ:

Եվ շատ չի անցնում,  մի օր Փիլոսը գնում է անտառ: Շատ է գնում անտառում, քիչ է գնում, մեկ էլ պատահում մի արջի:

Փիլոս, դու փիլո՜ս…

Արջին տեսնում է թե չէ՝ ծունկ է չոքում ու ասում.

-Օրհնի՜, տեր հայր, օրհնի՜…

Արջը թաթերով խփում է դրան, գցում գետին ու վրան նստում:

Փիլոսը վախից լռում է ու շունչը քաշում իրեն:

Արջը տեսնում է էլ ձայն-շունչ չկա, թողնում է հեռանում:

Իսկ Փիլոսը վեր է կենում ու մինչև տուն վազելը մեկ է անում:

Ու այդ օրվանից, ասում են, Փիլոսը խելոքացել է, էլ հիմարություններ չի անում:

Моя любимая родина

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                

Давним  давно ,в 1915 году, Турция нападал на армянский народ. Они хотели наши земли, нашу родину и они убыли многих людей, много армянских  детей. Сейчас Азербайджан  нападал на Карабах, они хотят армянские земли ,но мы не дадим .Ми все гордимся нашими солдатами, они все герои. Я очень люблю мою родину и мы ПОБЕДИМ.

Գումարում։ Գումարման ստուգումը հանումով

 Կատարի՛ր գումարում և արդյունքը ստուգի՛ր հանումով։

Գումարելի+Գումարելի=Գումար
4156+123=4279

1 Կատարի՛ր գումարում և արդյունքը ստուգի՛ր հանումով։

Օրինակ՝ 4156+123=4279

+4156 Ստուգում՝4279   
  123    123   
 4279   4156   

585+585=1170

+ 585 Ստուգում՝1170   
  585    585   
 1170    585   

82844+7258=

+82844 Ստուգում՝90102  
  7258   82844  
 90102    7258  

4758+645

+4758 Ստուգում՝5403   
  645   4758   
 5403    645   

11111+11684

+11111 Ստուգում՝22795  
 11684   11111  
 22795   11684  

1147+5689

+1147 Ստուգում՝6836   
 5689   5689   
 6836   1147   

47859+16982

+47859 Ստուգում՝64841  
 16982   47859  
 64841   16982  

6729+1284

+6729  Ստուգում՝8013   
 1284    1284   
 8013    6729   

2 Հանումով ստուգի՛ր ճիշտ է արդյոք կատարվել գումարումը։

Օրինակ՝ 9999+55=10054

Ստուգում՝10054 
     55 
   9999 

25+7897=7922

Ստուգում՝7922  
    25  
  7897  

978+167=1154

Ստուգում՝1154  
   167  
   978  

3․ Երբ կանգառում ավտոբուսից իջավ 7 ուղևոր և ավտոբուս բարձրացավ 12 ուղևոր, ավտոբուսում ուղևորների թիվը դարձավ 24։ Քանի՞ ուղևոր կար ավտոբուսում մինչև կանգառ։  24+7-12=19   Պատ.՝19

4  Գնացքը երկու օրում անցավ 1255կմ ճանապարհ։ Երկրորդ օրն այն անցավ 25կմ-ով պակաս ճանապարհ, քան անցել էր առաջին օրը։ Որքա՞ն ճանապարհ է անցել գնացքը երկրորդ օրը։ 1255+25=1280      1280:2=640      640-25=615     Պատ.՝615կմ:

Տնային առաջադրանքներ.

1 Կատարի՛ր գումարում և արդյունքը ստուգի՛ր հանումով

672+672

+ 672 Ստուգում՝1344   
  672    672   
 1344    672   

9182+98

+ 9182Ստուգում՝9280   
    98  9182   
  9280    98   

1487+561

+ 1487Ստուգում՝2054   
   567  1487   
  2054   567   

89621+3810

+ 89621Ստուգում՝93431  
   3810  89621  
  93431   3810  

2 Երկու օրում Գայանեն վաճառեց 240կգ վարունգ։ Առաջին օրը նա վաճառեց 20կգ ավելի, քան երկրորդ օրը։ Հաշվի՛ր, թե որքան է կազմում երկրորդ օրվա վաճառքի գումարը, եթե առաջին օրվանը կազմում է 10400դրամ։ 240-20=220    220:2=110   110+20=130   10400:130=80   110×80=8800   Պատ՝.8800դրամ: